Mülkiyet Hakkı

İhale bedelinin satış memurluğu tarafından size ödenene kadar geçen sürede vadeli bir hesapta değerlendirilmeyerek enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda, devletin mülkiyet hakkınızı ihlal ettiği gerekçesiyle maddi tazminat talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, cebrî icra sürecinde tahsil edilen bedel tamamen icra veya satış müdürlüğünün kontrolü altındadır ve sizin bu para üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunma imkânınız yasal olarak yoktur.

Evet, taşınmaz satışından elde edilen paranın size ödenene kadar geçen sürede enflasyon karşısında değer kaybetmemesi için vadeli hesapta nemalandırılmaması mülkiyet hakkının ihlali sayılır. Devletin cebri icra süreçlerinde vatandaşın mal ve haklarının ekonomik değerini koruyucu tedbirler alma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Evet, mahkeme kararıyla kazandığınız tazminatın uzun süren süreçler veya geç ödemeler nedeniyle enflasyon karşısında erimesi durumunda mağduriyetinizin giderilmesi mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idare tarafından taşınmazınıza yönelik kamulaştırmasız el atma sonrasında açtığınız dava sonucunda lehinize hükmedilen bedelin zaman içinde önemli ölçüde değer kaybına uğraması veya bu şekilde değer kaybıyla birlikte tarafınıza ödenmesi, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı kapsamında bir müdahale ve ihlal olarak kabul edilmektedir.

Hayır, idarenin taşınmazınıza izinsiz olarak müdahale etmesi sebebiyle başvurduğunuz yasal yollar sonucunda sizin aleyhinize mahkeme masrafı ve avukatlık ücreti ödetilmesine karar verilmesi anayasal haklar çerçevesinde yasal dayanağı bulunmayan bir durumdur. Anayasa Mahkemesi emsal niteliğindeki incelemelerinde, idarenin eylemli müdahalesinden kaynaklanan davalarda vatandaşların aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücreti hükmedilmesinin doğrudan doğruya mülkiyet hakkı üzerinde haksız bir sınırlama yarattığını açıkça ortaya koymuştur.

Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvuru sonucunda haklı bulunsanız dahi, yüksek mahkeme her zaman doğrudan size bir tazminat ödenmesine karar vermeyebilir çünkü bazı durumlarda yargılamanın yenilenmesi yeterli bir çözüm olarak görülmektedir. Kamulaştırmasız el atma bedelinin zaman içinde değer kaybetmesi veya aleyhinize haksız yere avukatlık masraflarına hükmedilmesi gibi nedenlerle mülkiyet hakkı ihlali tespit edildiğinde, yüksek mahkeme öncelikli olarak bu ihlalin kaynağını ortadan kaldırmayı amaçlar.

Devletin size ait bir taşınmaza hiçbir yasal kamulaştırma işlemi yapmaksızın fiilen el atması, Anayasa tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda idare tarafından yapılan müdahalenin anayasal ilkelere ve ilgili kanunlarda açıkça belirtilen usullere uymadığına hükmetmektedir.

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle hakkınızın ihlal edildiği Anayasa Mahkemesi tarafından kesin olarak tespit edilse bile, mahkeme size otomatik olarak herhangi bir tazminat ödemesine hükmetmemektedir. Olayda ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması bakımından en etkin giderim yolu kural olarak mağdura tazminat ödenmesi şeklinde görülmektedir ancak mahkemenin bu yönde bir hüküm kurabilmesi için tarafınızca mahkemeye sunulmuş açık bir talebin bulunması şarttır.

Göreve iade edildikten sonra tarafınıza toplu olarak ödenen geçmiş maaş kesintilerinizin enflasyon karşısında değer kaybına uğraması durumunda, bu kaybın giderilmesini devletten talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikmeyle ödemeleri ve bu süreçte alacağın enflasyon karşısında makul olmayacak bir oranda değer kaybına uğratılması, kişiye şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararları sonrasında mağduriyetin giderilmesi için asıl yapılması gereken işlem, ilgili idare mahkemesinde yeniden yargılama sürecinin başlatılmasıdır. Askeri üniversite kurumlarından devredilen profesörlere uygulanan hatalı ek gösterge rakamı nedeniyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı ayrımcılık yasağının ihlal edildiği tespit edildiğinde, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması tamamen yargılamanın yenilenmesi ile mümkün olmaktadır.

Yaşadığınız bu haksız süreç nedeniyle yeniden yargılama yapılarak mağduriyetiniz giderileceği için ayrıca manevi tazminat talebiniz mahkemelerce kabul edilmeyecektir. Anayasa Mahkemesi, askeri üniversiteden devredilen profesörlere uygulanan düşük ek gösterge işlemlerinde ayrımcılık yasağı ihlali tespit ettiğinde, ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması için asıl ve en etkili yöntemin yeniden yargılama yapılması olduğuna hükmetmektedir.