Mülkiyet Hakkı

Devlet kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi, Anayasa ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, idare tarafından ödenmesi gereken tazminatların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesinin kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet oluşturduğunu belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi, enflasyon nedeniyle değer kaybına uğrayan tazminat alacaklarında ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Yüksek mahkeme, tespit edilen mülkiyet hakkı ihlalinin telafi edilebilmesi için dosyayı ilgili derece mahkemesine göndererek yargılama işlemlerinin yeniden başlatılmasını ve ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesini istemektedir.

Arazinize kamulaştırmasız el atılması karşılığında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğraması durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkeme, bu tür başvurularda tazminat bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesini veya bu şekilde değer kaybına uğratılarak ödenmesini mülk sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği şeklinde değerlendirmektedir.

Kapatılan özel eğitim kurumuna önceden ödediğiniz eğitim bedelinin iadesini devletten talep etmeniz mümkündür. Kanun hükmünde kararname ile kapatılarak mal varlığı ve alacakları Hazineye devredilen eğitim kurumlarına yaptığınız ödemeler, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.

Mahkeme kararıyla kesinleşen alacağınızın kamu makamlarınca makul olmayan bir gecikmeyle ve faizsiz olarak ödenmesi durumunda, enflasyon kaynaklı değer kaybı için yasal yollara başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devlet kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında aşırı ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi kişilere şahsi ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararına bağlanan alacağınızın yıllar sonra faizsiz ödenmesi sebebiyle enflasyon karşısında erimesini mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul etmektedir. İlgili kararlara göre, bir hak olarak öngörülen veya kamu borcu hâline gelmiş ödemelerin makul sürede yapılmaması neticesinde alacakta meydana gelen değer aşınmalarının vatandaş üzerinde orantısız bir yük oluşturması hukuka aykırıdır.

Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybetmesi sonucunda size ödenen tutarın yetersiz kalması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devlet tarafından yapılan kamulaştırmalar neticesinde takdir edilen bedellerin, yargılama ve ödeme süreçlerindeki uzamalar nedeniyle enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, bireylere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Kamulaştırma bedelinizin değer kaybetmesi sebebiyle verilen hak ihlali kararının ardından, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ayrıca bir maddi veya manevi tazminat ödenmesine kural olarak hükmedilmemektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, mülkiyet hakkı ihlalinin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için ilgili derece mahkemesine dosyanın gönderilip orada yeniden yargılama yapılması hukuki bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir.

Görevden uzaklaştırılıp sonrasında işine iade edilen bir kamu görevlisine geriye dönük maaşlarının faizsiz olarak ödenmesi anayasal anlamda mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda faiz tahakkuk ettirilmemesinin birey üzerinde şahsi olarak aşırı bir külfet oluşturduğunu değerlendirmektedir.

Kamu görevine iade edilmeniz üzerine tarafınıza toplu olarak ödenen geçmiş dönem aylıklarınızın faizsiz ödenmesi sebebiyle değer kaybına uğraması durumunda Anayasanın otuz beşinci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, daha önce verdiği emsal kararlarda da belirttiği üzere, kamu görevlisine sonradan ödenen aylıkların faizsiz olarak verilmesinin mülkiyet hakkının korunması ile müdahalenin kamu yararı amacı arasında olması gereken adil dengeyi bozduğunu açıkça ifade etmektedir.