Mülkiyet Hakkı

Kapatılan özel eğitim kurumuna önceden ödediğiniz eğitim bedelinin iadesini devletten talep etmeniz mümkündür. Kanun hükmünde kararname ile kapatılarak mal varlığı ve alacakları Hazineye devredilen eğitim kurumlarına yaptığınız ödemeler, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.

Mahkeme kararıyla kesinleşen alacağınızın kamu makamlarınca makul olmayan bir gecikmeyle ve faizsiz olarak ödenmesi durumunda, enflasyon kaynaklı değer kaybı için yasal yollara başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devlet kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında aşırı ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi kişilere şahsi ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararına bağlanan alacağınızın yıllar sonra faizsiz ödenmesi sebebiyle enflasyon karşısında erimesini mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul etmektedir. İlgili kararlara göre, bir hak olarak öngörülen veya kamu borcu hâline gelmiş ödemelerin makul sürede yapılmaması neticesinde alacakta meydana gelen değer aşınmalarının vatandaş üzerinde orantısız bir yük oluşturması hukuka aykırıdır.

Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybetmesi sonucunda size ödenen tutarın yetersiz kalması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devlet tarafından yapılan kamulaştırmalar neticesinde takdir edilen bedellerin, yargılama ve ödeme süreçlerindeki uzamalar nedeniyle enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, bireylere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Kamulaştırma bedelinizin değer kaybetmesi sebebiyle verilen hak ihlali kararının ardından, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ayrıca bir maddi veya manevi tazminat ödenmesine kural olarak hükmedilmemektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, mülkiyet hakkı ihlalinin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için ilgili derece mahkemesine dosyanın gönderilip orada yeniden yargılama yapılması hukuki bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir.

Görevden uzaklaştırılıp sonrasında işine iade edilen bir kamu görevlisine geriye dönük maaşlarının faizsiz olarak ödenmesi anayasal anlamda mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda faiz tahakkuk ettirilmemesinin birey üzerinde şahsi olarak aşırı bir külfet oluşturduğunu değerlendirmektedir.

Kamu görevine iade edilmeniz üzerine tarafınıza toplu olarak ödenen geçmiş dönem aylıklarınızın faizsiz ödenmesi sebebiyle değer kaybına uğraması durumunda Anayasanın otuz beşinci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, daha önce verdiği emsal kararlarda da belirttiği üzere, kamu görevlisine sonradan ödenen aylıkların faizsiz olarak verilmesinin mülkiyet hakkının korunması ile müdahalenin kamu yararı amacı arasında olması gereken adil dengeyi bozduğunu açıkça ifade etmektedir.

Kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi durumunda, bu mağduriyet size şahsi olarak olağan dışı bir külfet yüklediği için mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla hakkınızı arayabilirsiniz. İdarenin acele kamulaştırma sonrasında açtığı bedel tespiti ve tescil davasında, lehinize hükmedilen bedele uygulanan yasal faizin geç başlatılması veya oranının enflasyonun çok altında kalması sebebiyle paranızın değer kaybetmesi anayasal bir güvence olan gerçek bedelin ödenmesi ilkesine aykırılık teşkil eder.

Kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi durumunda, bu değer kaybının telafi edilmesi için yeniden yargılama talebinde bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, size ödenen kamulaştırma bedelinin makul olmayan bir şekilde geç ödenmesi veya düşük faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında yüzde beşten fazla değer kaybına uğratılması, tarafınıza şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi, ilk derece mahkemesinde dile getirdiğiniz ancak istinaf kanun yolu aşamasında ileri sürmeyi unuttuğunuz bu talebinizi başvuru yollarının tüketilmemesi sebebiyle incelemeyecektir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının eksiksiz bir şekilde tüketilmesi zorunludur.