Mülkiyet Hakkı

İlk derece mahkemesinde cep telefonunuza el konulmasıyla ilgili tazminat talebinde bulunsanız dahi, bu talebinizi istinaf dilekçesinde dile getirmeyi unuttuysanız Anayasa Mahkemesi bu konudaki ihlal iddianızı incelemeyecektir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle hukuk sistemindeki olağan kanun yollarının usulüne uygun olarak tüketilmesi zorunludur.

Kamu kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, devletten olan çeşitli para alacaklarının zaman içinde erimesi ve enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi şikâyetlerini inceleyerek bu durumun kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucu alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması durumunda, Anayasa ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı ve bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesinin benzer nitelikteki olaylar için benimsediği ilkelere göre, alacağın tahsili amacıyla uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen, yargılama aşamasında yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılması anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir.

Şirket aleyhine açtığınız davanın yargılama sürecinde yapılan bir kanun değişikliğiyle sonuçsuz kalması durumunda, paranızı alamamanızdan kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlalinin yanı sıra adalete erişiminizi sağlayan etkili başvuru hakkı da ihlal edilmiş sayılmaktadır. Alacağın tahsili için devletin sunduğu uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, sizin dışınızda gelişen ve sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme yüzünden bu yolların aniden işlevsiz bırakılması, hakkınızı aramak için kullanabileceğiniz hukuki mekanizmalardan tamamen mahrum kalmanıza sebep olmaktadır.

Devlet kurumlarından olan alacağınızın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kamu makamlarından olan çeşitli para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya bu şekilde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, kişilere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı külfet yüklemektedir.

Devletten alacağınız olan paranın enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürerek başvuru yapmanız hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kamu kurumlarından olan çeşitli para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını veya değer kaybına uğratılarak ödenmesini mülkiyet hakkı kapsamında incelemektedir.

İLKSAN'a on yıldan fazla aidat ödeyip kurum değişikliği veya istifa gibi nedenlerle sandık üyeliği sona eren kişilerin, henüz emekli olmasalar bile biriken aidatlarını emeklilik yardımı adı altında talep etmeleri hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sandığa yüz yirmi aydan fazla aidat ödemiş olan bir kişinin sadece emekliye ayrılmamış olması gerekçe gösterilerek bu talebinin reddedilmesi mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir.

Maaşınızdan yıllar boyunca kesilen sandık aidatlarının karşılığı olan talepler tamamen parasal nitelik taşıdığı için bu alacaklarınız anayasal anlamda kişisel mal varlığınız olarak kabul edilmekte ve dolayısıyla mülkiyet hakkı kapsamında özel bir korumadan yararlanmaktadır. Kamu kurumlarında görev yaparken maaşınızdan zorunlu olarak yapılan bu nitelikteki kesintilerin, asgari aidat ödeme süresi gibi şartları sağladığınız hâlde size ödenmemesi veya çeşitli idari gerekçelerle iade edilmekten kaçınılması, devlete karşı mülkiyetin ihlali iddiasıyla başvuru yapabilmenize olanak tanır.

İLKSAN üyeliğiniz sona erdikten sonra, kesilen aidatlarınızı emekli olmadan önce geri alabilmeniz hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sandığa on yıldan fazla bir süre boyunca aidat ödemiş olmanıza rağmen sırf henüz emekli olmadığınız gerekçesiyle birikmiş yardımlarınızın ödenmemesi hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir.

Mahkemenin, yüz yirmi aydan fazla aidat ödemenize rağmen sırf emekli olmadığınız gerekçesiyle davanızı reddetmesi anayasal haklarınıza uygun düşmemektedir. Bu tür uyuşmazlıklarda mahkemelerin, davanın sonucuna etki edebilecek esaslı iddia ve itirazları özenle değerlendirmesi ve doyurucu bir gerekçe sunması beklenmektedir.