Mülkiyet Hakkı

Hayır, idarenin taşınmazınıza izinsiz olarak müdahale etmesi sebebiyle başvurduğunuz yasal yollar sonucunda sizin aleyhinize mahkeme masrafı ve avukatlık ücreti ödetilmesine karar verilmesi anayasal haklar çerçevesinde yasal dayanağı bulunmayan bir durumdur. Anayasa Mahkemesi emsal niteliğindeki incelemelerinde, idarenin eylemli müdahalesinden kaynaklanan davalarda vatandaşların aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücreti hükmedilmesinin doğrudan doğruya mülkiyet hakkı üzerinde haksız bir sınırlama yarattığını açıkça ortaya koymuştur.

Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvuru sonucunda haklı bulunsanız dahi, yüksek mahkeme her zaman doğrudan size bir tazminat ödenmesine karar vermeyebilir çünkü bazı durumlarda yargılamanın yenilenmesi yeterli bir çözüm olarak görülmektedir. Kamulaştırmasız el atma bedelinin zaman içinde değer kaybetmesi veya aleyhinize haksız yere avukatlık masraflarına hükmedilmesi gibi nedenlerle mülkiyet hakkı ihlali tespit edildiğinde, yüksek mahkeme öncelikli olarak bu ihlalin kaynağını ortadan kaldırmayı amaçlar.

Devletin size ait bir taşınmaza hiçbir yasal kamulaştırma işlemi yapmaksızın fiilen el atması, Anayasa tarafından güvence altına alınan mülkiyet hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda idare tarafından yapılan müdahalenin anayasal ilkelere ve ilgili kanunlarda açıkça belirtilen usullere uymadığına hükmetmektedir.

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle hakkınızın ihlal edildiği Anayasa Mahkemesi tarafından kesin olarak tespit edilse bile, mahkeme size otomatik olarak herhangi bir tazminat ödemesine hükmetmemektedir. Olayda ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması bakımından en etkin giderim yolu kural olarak mağdura tazminat ödenmesi şeklinde görülmektedir ancak mahkemenin bu yönde bir hüküm kurabilmesi için tarafınızca mahkemeye sunulmuş açık bir talebin bulunması şarttır.

Göreve iade edildikten sonra tarafınıza toplu olarak ödenen geçmiş maaş kesintilerinizin enflasyon karşısında değer kaybına uğraması durumunda, bu kaybın giderilmesini devletten talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikmeyle ödemeleri ve bu süreçte alacağın enflasyon karşısında makul olmayacak bir oranda değer kaybına uğratılması, kişiye şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararları sonrasında mağduriyetin giderilmesi için asıl yapılması gereken işlem, ilgili idare mahkemesinde yeniden yargılama sürecinin başlatılmasıdır. Askeri üniversite kurumlarından devredilen profesörlere uygulanan hatalı ek gösterge rakamı nedeniyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı ayrımcılık yasağının ihlal edildiği tespit edildiğinde, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması tamamen yargılamanın yenilenmesi ile mümkün olmaktadır.

Yaşadığınız bu haksız süreç nedeniyle yeniden yargılama yapılarak mağduriyetiniz giderileceği için ayrıca manevi tazminat talebiniz mahkemelerce kabul edilmeyecektir. Anayasa Mahkemesi, askeri üniversiteden devredilen profesörlere uygulanan düşük ek gösterge işlemlerinde ayrımcılık yasağı ihlali tespit ettiğinde, ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması için asıl ve en etkili yöntemin yeniden yargılama yapılması olduğuna hükmetmektedir.

Devlet kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi, Anayasa ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, idare tarafından ödenmesi gereken tazminatların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesinin kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet oluşturduğunu belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi, enflasyon nedeniyle değer kaybına uğrayan tazminat alacaklarında ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Yüksek mahkeme, tespit edilen mülkiyet hakkı ihlalinin telafi edilebilmesi için dosyayı ilgili derece mahkemesine göndererek yargılama işlemlerinin yeniden başlatılmasını ve ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesini istemektedir.

Arazinize kamulaştırmasız el atılması karşılığında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğraması durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkeme, bu tür başvurularda tazminat bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesini veya bu şekilde değer kaybına uğratılarak ödenmesini mülk sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği şeklinde değerlendirmektedir.