Manevi Tazminat

Yaşadığınız yerdeki terör olayları ve sokağa çıkma yasakları nedeniyle evinizden ayrılmak zorunda kalmanız sebebiyle hissettiğiniz yoğun stres ve kaygı için devletten manevi tazminat talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi, terör olayları ve terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler sonucunda ortaya çıkan zararlarda vatandaşların bir kusuru veya katkısı yoksa zararın karşılanması gerektiğini ifade etmektedir.

Devletin terör eylemleri sırasındaki zararlardan sorumlu tutulabilmesi için idarenin doğrudan bir kusurunun bulunması her zaman şart değildir. İdare, vatandaşın can ve mal emniyetini tehdit eden bölücü terör örgütü mensuplarını etkisiz hale getirmek amacıyla tedbirler almış ve bu çatışmalarda doğrudan kusurlu olmasa bile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde meydana gelen manevi zararları karşılamakla yükümlü tutulabilir.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit ettiğinde, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için genellikle yeniden yargılama yapmak yerine doğrudan tazminat ödenmesine karar vermektedir. Karara konu olan güncel bir olayda, başvurucu ihlalin tespitiyle birlikte hem yeniden yargılama yapılmasını hem de maddi ve manevi tazminat ödenmesini talep etmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından lehinize hükmedilen tazminat ve yargılama giderleri, kararın size tebliğ edilmesinin ardından ilgili bakanlığa yapacağınız başvuru üzerine ödenmekte olup, ödemede gecikme olması halinde yasal faiz işletilmektedir. Mahkeme, hak ihlali neticesinde belirlediği manevi tazminat ile birlikte başvuru harcı ve vekâlet ücretinden oluşan toplam yargılama gideri tutarının başvurucuya ödenmesine hükmetmektedir.

Kötü muamele iddialarına ilişkin şikayetleriniz üzerine savcılık tarafından olayı aydınlatacak tüm deliller toplanmadan yüzeysel bir incelemeyle takipsizlik kararı verilmesi durumunda, öncelikle bu karara karşı Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edebilir, sonuç alamazsanız Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Devletin, şikayet olmasa dahi kötü muamele belirtisi taşıyan olaylarda ivedilikle ve bağımsız bir soruşturma başlatma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmasız el atma durumlarında ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yalnızca yeniden yargılama yolunu değil, aynı zamanda manevi tazminat ödenmesi yolunu da etkin bir giderim yöntemi olarak kabul etmektedir. İdarenin taşınmazınıza usulsüz bir şekilde müdahale etmesi sonucunda ortaya çıkan mağduriyetin giderilmesi sürecinde, bazı durumlarda mahkemeler yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmadığına kanaat getirebilmektedir.

Ortak mülkiyetinizde bulunan bir taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atılması hâlinde Anayasa Mahkemesine birlikte başvuru yapmanız durumunda, tespit edilen ihlal karşılığında hükmedilecek tazminat ve yargılama giderlerinin ödenme şekli farklılık göstermektedir. Mahkeme, mülkiyet hakkı ihlalinin yarattığı mağduriyetin giderilmesi amacıyla hükmettiği manevi tazminat bedellerini her bir hak sahibi için ayrı ayrı hesaplayarak ödenmesine karar vermektedir.

Bir taşınmazın üzerine konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanımını belirsiz bir şekilde ertelediği için anayasal hakkın ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü kabul edilebilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Uzun süren tedbir uygulamaları nedeniyle uğranılan hak ihlallerinde, kişilerin uğradıklarını iddia ettikleri maddi zararlara ilişkin olarak mahkemeye yeterli bilgi ve belge sunmaları şartıyla maddi tazminat taleplerinin karşılanması mümkündür. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine bağlı olarak doğan mağduriyetlerde eski hâle getirme kuralı çerçevesinde öncelikle manevi zararların karşılığı olarak belirli bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir.

Ceza infaz sürenizi karşılayacak kadar tutuklu kaldıktan sonra ailenizin yaşadığı ülkeye gitmenizi engelleyen yurt dışına çıkış yasağı nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunabilmektedir. Mahkemeler tarafından uygulanan adli kontrol tedbirlerinin itirazlarınıza rağmen yeterli gerekçe gösterilmeden sürdürülmesi, anayasal bir güvence olan özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlali olarak kabul edilebilir.