Manevi Tazminat

Mülkünüze ulaşamamanızdan kaynaklanan hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, mahkeme genellikle doğrudan tazminat ödenmesi yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesine karar vermektedir. İlgili anayasal ilkelere göre, idari başvurunuzun süresinde incelenmemesi nedeniyle ortaya çıkan mülkiyet hakkı ihlalinin giderilmesinde en temel yöntem, dosyanın ilgili yargı mercilerine gönderilerek kusurlu işlemlerin düzeltilmesidir.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararları doğrudan disiplin cezanızın iptal edildiği veya tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmemekte, ihlale neden olan eksikliklerin giderilmesi için hukuki sürecin baştan ele alınmasını sağlamaktadır. Yüksek mahkeme, sözlü savunma hakkının kullandırılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkı ihlali tespit ettiğinde, ihlalin ve sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili infaz hâkimliğine gönderilmesine karar verir.

Haksız tutukluluk sonrasında beraat etmeniz durumunda açacağınız tazminat davasında verilecek miktar, yaşadığınız mağduriyetle orantılı olmalı ve hakkınızın özünü zayıflatacak kadar düşük kalmamalıdır. Mahkemeler tazminat miktarını belirlerken somut olayın kendine özgü şartlarını, sosyal ve ekonomik durumunuzu, mesleki ve toplumsal konumunuzu dikkate almaktadır.

Beraat kararı sonrası açtığınız davada hükmedilen tutarın çok düşük olması durumunda, Anayasa Mahkemesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğine karar verebilmektedir. Mahkeme bu incelemeyi yaparken, size ödenmesine karar verilen tutarın, kendi içtihadında benzer tutukluluk süreleri ve durumlar için belirlediği tazminat miktarlarına göre çok düşük kalıp kalmadığını kontrol eder.

Anayasa Mahkemesi, haksız tutuklama nedeniyle verilen tazminatın yetersiz bulduğu durumlarda doğrudan size bir tazminat ödemesi yapmaz, bunun yerine dosyanızı yeniden yargılama yapılması için ilk derece mahkemesine gönderir. Mahkemenin temel amacı, düşük tazminat kararıyla ortaya çıkan hak ihlalinin sonuçlarının, kararı veren mahkeme tarafından ortadan kaldırılmasını sağlamaktır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı nedeniyle adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, mahkeme öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar verir ancak tazminat talepleriniz kural olarak reddedilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür durumlarda hukuki yararın yargılamanın yenilenmesinde olduğunu kabul etmektedir.

Haksız yere uygulanan tutuklama veya gözaltı tedbirleri sonrasında açılan tazminat davalarında mahkemelerce çok düşük bir manevi tazminata hükmedilmesi, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı alan kişilerin haksız tutuklama nedeniyle açtıkları davalarda verilen tazminat miktarının yeterli olup olmadığını denetlemektedir.

Evet, açık alanda bulunan mühimmatın patlaması sonucu yaralanmanız üzerine açtığınız davanın makul bir sürede sonuçlandırılmaması durumunda yaşam hakkınızın usul boyutu ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür olaylarda idarenin güvenlik hizmetinin yürütülmesi bakımından bir hizmet kusuru bulunup bulunmadığının değerlendirildiği yargılamaların büyük bir süratle ve özenle tamamlanması gerektiğini belirtmektedir.

Yaşadığınız ağır yaralanma olayı temelinde açtığınız tazminat davasının on yılı aşkın süredir karara bağlanmaması, devletin yaşam hakkı kapsamındaki usul yükümlülüğünün açık bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, hukuki sorumluluğun ortaya konulması amacıyla idari yargıda açılan davalarda makul derecede ivedilik ve özen şartının yerine getirilmesi zorunludur.

KHK ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra OHAL Komisyonu kararıyla görevinize iade edildiyseniz, bu haksız ihraç süreci nedeniyle uğradığınız manevi zararların telafisi için idareye karşı tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Geçmişte 7075 sayılı Kanun kapsamında göreve iade edilen kişilerin kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacaklarına dair bir düzenleme bulunmaktaydı ve mahkemeler bu kurala dayanarak tazminat taleplerini reddetmekteydi.