Manevi Tazminat

Bir gazeteci olarak yaptığınız eleştirel bir haber nedeniyle aleyhinize tazminata hükmedilmesi, haber yapma hürriyetinize ve basın özgürlüğünüze yönelik ciddi bir kısıtlama oluşturur ve üzerinizde caydırıcı bir etki yaratır. Anayasa Mahkemesi, rahatsız edici de olsa kamuoyunca tanınan kişilere ve siyasilere yönelik yapılan bilgilendirme ile eleştirilerin cezalandırılmasının veya tazminata bağlanmasının, toplumdaki farklı seslerin susturulmasına yol açabileceğini kabul etmektedir.

Sınav tarihinin geçmiş olması nedeniyle yeniden yargılama yapılması veya sınava yeniden girmeniz fiilen imkânsız hale geldiğinden, uğradığınız mağduriyetin telafisi için tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Ceza infaz kurumunda bulunurken eğitim hakkınızın yasal dayanaktan yoksun bir şekilde kısıtlandığının tespit edilmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılabilmesi için eski hale getirme kuralı işletilmeye çalışılır.

Haksız bir kısıtlama kararı nedeniyle anayasal haklarınızın ihlal edildiği tespit edilirse, yeniden yargılama ve tazminat gibi hukuki giderim yollarından faydalanma hakkınız bulunmaktadır. Temel bir hak ve özgürlüğün ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, bu ihlalin bütün sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılabilmesi için kural olarak ihlalden önceki duruma dönülmesini sağlayacak hukuki adımların atılması gerekmektedir.

Mahkeme kararının ve buna uymamanın sonuçlarının size usulüne uygun şekilde bildirilmemesi nedeniyle haksız yere hapis yatmış olmanız durumunda, özgürlüğünüzün hukuka aykırı olarak kısıtlanmasından dolayı elbette manevi tazminat talep edebilirsiniz. Hukuk sistemimizde, hiç kimsenin yasal sonuçlarını bilmediği bir kuralı veya mahkeme kararını ihlal ettiği gerekçesiyle keyfi olarak özgürlüğünden yoksun bırakılamayacağı en temel güvencelerden biridir.

Haksız yere uygulanan hücre cezası nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, devletten bu mağduriyetinizin giderilmesi için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Temel hak ve hürriyetlerin ihlalinin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilmesi için kural olarak eski hâle getirme ilkesi uygulanır.

Mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, bu ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılabilmesi için hem yeniden yargılama yapılmasına karar verilir hem de tarafınıza belirli bir miktar manevi tazminat ödenir. Anayasa Mahkemesi, tazminat bedellerinin enflasyon karşısında değer kaybetmesi sebebiyle ortaya çıkan mağduriyetin giderilmesi için dosyayı ilgili mahkemeye göndererek yeniden yargılama yapılmasını hukuki bir zorunluluk olarak görmektedir.

Yaşadığınız ağır travmatik olayla ilgili ceza yargılamasının haklı bir neden bulunmamasına rağmen sekiz yılı aşan bir sürede sonuçlandırılması, sürecin makul bir özen ve süratle yürütüldüğü ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Cinsel saldırı gibi doğası gereği asgari bir ağırlık derecesine ulaşan ve mağdur üzerinde derin fiziksel ile ruhsal etkiler bırakan olaylarda, kamu makamlarının sorumluları belirlemek ve gerekiyorsa cezalandırmak amacıyla yürüttüğü adli sürecin ivedilikle tamamlanması şarttır.

Mahkemenin, cinsel saldırıya uğradığınıza dair tıbbi bulguları ve diğer önemli delilleri tartışmadan sadece eski ilişkinize dayanarak beraat kararı vermesi durumunda bu karar Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal sayılarak bozulabilir. Yargılama sürecinde sunulan, akut cinsel saldırı bulgusu içeren adli tıp raporları, psikolojik travma tedavisi gördüğünüze dair kayıtlar ve olayın hemen ardından durumunuzu gören tanık beyanları mahkeme tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini tespit etse bile, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için doğrudan tazminat ödemek yerine yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Yüksek mahkeme, kamulaştırmasız el atma nedeniyle hükmedilen tazminatın değer kaybetmesinden doğan mağduriyetin giderilmesi bakımından hukuki yararı ve zorunluluğu, davanın görüldüğü yerel mahkemeye iade edilmesinde bulmaktadır.

İdarenin, terör olaylarından doğan zararların yalnızca ilgili kanun kapsamında maddi olarak karşılanabileceği ve manevi tazminat ödenmeyeceği yönündeki savunması, açtığınız davanın otomatik olarak reddedilmesini gerektirmez. Kamu makamları genellikle bu tür olaylarda idareye yüklenebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığını, meselenin sosyal risk ilkesi veya terör zararlarının karşılanması hakkındaki özel kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.