Manevi Tazminat

Siyasi partilere yönelik eleştirilerin sınırları geniş olsa da, suç isnadı boyutuna varan ağır iddiaların somut delillerle desteklenmemesi durumunda ifade özgürlüğü kapsamında korunmanız mümkün olmayabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, demokratik bir sistemde iktidar partisinin ağır eleştirilere ve katlanma yükümlülüğüne sahip olduğu kabul edilir.

Taşınmazınıza kamulaştırma işlemi yapılmaksızın el atılması durumunda, yaşadığınız bu haksız müdahale nedeniyle manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, idarenin yasal usullere uymadan mülkiyetinize müdahale etmesinin mülkiyet hakkının kanunilik ilkesi kurallarına açık bir aykırılık oluşturduğunu kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi enflasyon karşısında eriyen tazminatınız nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine karar verdiğinde, kural olarak bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasına hükmettiğinden ayrıca maddi veya manevi tazminat taleplerinizi reddedebilmektedir. İlgili Anayasa Mahkemesi kararında açıklandığı üzere, tazminatın değer kaybetmiş olması nedeniyle tespit edilen hak ihlali durumunda öncelikli giderim yöntemi olarak dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili yargı merciine gönderilmesi tercih edilmektedir.

İdarenin kanuni usullere uymadan taşınmazınıza el koyması mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına geldiği için bu mağduriyetiniz karşısında manevi tazminat talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idarenin usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmaza müdahale etmesi, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine aykırı bir eylem olarak kabul edilmektedir.

Cezaevinde kaldığınız dönemde insani olmayan yetersiz fiziksel şartlara maruz kalmanız ve bu duruma ilişkin şikayetlerinizin mahkemelerce esastan incelenmeyerek reddedilmesi sonucunda, sonradan tahliye edilmiş olsanız dahi manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumunda kalınan süre boyunca kalabalık koğuş, yetersiz banyo ve tuvalet imkanları gibi kötü tutulma şartlarına yönelik şikayetleri esasa girmeden görev yönünden reddeden yargı kararlarını, temel hakların aranmasını imkansız kıldığı için hukuka aykırı bulabilmektedir.

Şüpheli bir ölüm olayında ölüm sebebinin yıllar sonra yapılan mezar açma işlemiyle farklı çıkması, soruşturmanın özensiz yürütüldüğünü gösterdiğinden ihlal kararı verilmesi durumunda manevi tazminat alabilirsiniz. Kamu gücünün kullanıldığı iddia edilen olaylarda, ölümün hemen ardından yapılan ilk otopsi raporunda ölüm sebebinin örneğin şarapnel parçası olarak belirtilmesi ancak yıllar sonra yapılan feth-i kabir işlemiyle gerçek ölüm sebebinin ateşli silah mermisi olduğunun anlaşılması ciddi bir usul eksikliğidir.

Haksız ve orantısız polis müdahalesi neticesinde yaralanmanız ve şikayetlerinizin savcılık tarafından etkili bir şekilde incelenmemesi durumunda, ihlallerin tespitiyle birlikte hem yeniden soruşturma açılmasını hem de manevi tazminat ödenmesini talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı makamlarının, şiddet içermeyen bir gösteriye yapılan müdahalenin demokratik toplumda gerekli olduğunu ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya koyamaması ile şikayetlerinizi bağımsız bir şekilde araştırmaması temel hak ihlallerine vücut verir.

Açtığınız davanın istinaf aşamasında süre aşımı gibi haksız ve öngörülemez bir usul gerekçesiyle reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda ihlal kararı alabilirsiniz ancak kural olarak doğrudan manevi tazminat alamazsınız. Mahkeme, idare tarafından size sadece maaş ödemesi yapıldığı gün uygulamanın öğrenildiğinin varsayılmasını ve bu tarihten itibaren dava süresinin başlatılmasını aşırı şekilci bularak hak ihlali kararı verecektir.

MEBBİS sistemine işlenen çalışma yasağının kanuni bir dayanağı olmaksızın sadece bir genelge ile uygulanmış olması anayasal hak ihlali yarattığından, yargılamanın yenilenmesi yoluyla bu yasağın kaldırılmasını ve manevi zararlarınızın tazmin edilmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, mesleğinizi yapmanızı engelleyen ve özel hayatınıza ciddi şekilde etki eden bu tür iptal işlemlerinin idari bir düzenlemeyle yapılamayacağı tespit edilmiştir.

Cenaze ve taziye törenine katılımınızın haksız ve ölçüsüz bir gerekçeyle engellendiği durumlarda yapacağınız bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali tespiti yapılırsa tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Olayın üzerinden uzun bir süre geçmesi ve vefat eden yakınınızın taziye törenine katılma imkânınızın fiilen ortadan kalkmış olması durumunda, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı değerlendirilmektedir.