Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesinin yeterli bir giderim sağlayacağını değerlendirdiğinden, size doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmeyecektir. Hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız sebebiyle anayasal haklarınızın ihlal edildiği saptandığında, asıl hukuki yarar bu ihlalin kaynağı olan mahkeme kararının düzeltilmesindedir.

Çöplük gibi kamuya açık alanlarda askeriyeye ait patlayıcı maddelerin patlaması sonucu yaralanmanız hâlinde, idarenin ihmaline dayanarak maddi ve manevi tazminat talebiyle idari yargıda tam yargı davası açabilirsiniz. Devletin, bireylerin yaşamlarını ve vücut bütünlüklerini koruma konusunda Anayasa'dan kaynaklanan çok temel bir koruma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Haksız yere gözaltında kaldığınız veya tutuklandığınız süreler için size ödenen tazminatın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparak bu miktarın artırılması yolunda yeniden yargılama talep edebilirsiniz. Ceza davanız beraat veya takipsizlik kararıyla sonuçlandıktan sonra açtığınız tazminat davasında ağır ceza mahkemelerinin hükmettiği tutar, Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır.

Hakkınızda verilen beraat veya takipsizlik kararı sonrasında açacağınız haksız koruma tedbirlerine dayalı tazminat davasında, tutuklanmanızın ifade özgürlüğünüzü ve toplantı hakkınızı engellemiş olması mahkeme tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır. Kanun koyucu, haksız yakalama veya tutuklama neticesinde kişisel haklardan mahrum kalınması sebebiyle açılacak manevi tazminat davasında duyulan üzüntünün ve mağduriyetin giderimi için mahkemelere herhangi bir sınırlama getirmemiştir.

İhlal tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi, yaşadığınız mağduriyetin ve hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle tazminat ödemek yerine ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin niteliği gereği, kanuni düzenleme sonucu alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılmasıyla oluşan durumun düzeltilmesi ancak yargılamanın yeniden yapılarak hukuki hatanın telafi edilmesiyle mümkündür.

Hak ihlali tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesi yerine öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin temel nedeni mahkeme süreci devam ederken çıkan kanuni düzenleme olduğundan, uğradığınız mağduriyetin giderilmesi için yargılamayı yapan ilk derece mahkemesinin dosyayı tekrar ele alması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür başvurularda ihlal tespiti yaptığında genellikle doğrudan tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılması için ilgili mahkemeye gönderilmesine karar vermektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre pratik olarak başarı sağlama kapasitesini yitiren yargı yolunun yeniden canlandırılması ve uyuşmazlığın esasının tekrar değerlendirilebilmesi ancak davanın yeniden görülmesiyle mümkün olmaktadır.

Anayasa Mahkemesi bu tür ihlal tespitlerinde doğrudan tazminat ödenmesine karar vermek yerine uyuşmazlığın çözümü için yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Hak ihlalinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosya, yargılamayı daha önce yapmış olan mahkemeye gönderilmektedir.

Haksız yere gözaltında tutulduğunuz veya tutuklu kaldığınız süreler için açtığınız davada size çok düşük bir tazminat ödenmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar aldıktan sonra 5271 sayılı Kanun kapsamında açtığınız tazminat davasında ağır ceza mahkemelerinin somut olayın şartlarına göre bir takdir yetkisi bulunsa da, hükmedilen miktarın meydana gelen ihlalle orantılı olması gerekmektedir.

Haksız yere uygulanan koruma tedbirleri nedeniyle açtığınız davada, mahkemelerin tazminat miktarını belirlerken sadece özgürlüğünüzün kısıtlanmasını değil, aynı zamanda anayasal diğer haklarınıza yapılan müdahaleleri de hesaba katması zorunludur. Beraat kararınızın ardından açtığınız manevi tazminat davasında, ağır ceza mahkemesi uygulanan tedbirin sizin ifade özgürlüğü ve barışçıl gösteri yapma hakkınıza yönelik bir müdahale niteliği taşıyıp taşımadığını ayrıntılı bir şekilde değerlendirmelidir.