Manevi Tazminat

Uluslararası yargı mercilerinden gelen resmi mektupların cezaevi idaresince hukuka aykırı şekilde denetlenerek eksik teslim edilmesi veya bu konudaki şikâyetlerinizin sonuçsuz bırakılması, temel anayasal haklardan biri olan haberleşme hürriyetine yönelik ciddi bir müdahale niteliği taşır. Bireylerin, resmi kurumlarla veya yargı mercileriyle olan yazışmalarının güvenli ve eksiksiz bir biçimde kendilerine ulaşması anayasal teminat altındadır.

Evet, beraat kararınızın ardından açtığınız tazminat davasında size ödenen tutarın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Haksız koruma tedbirleri nedeniyle açılan davalarda ağır ceza mahkemelerinin somut olayın şartlarına göre bir takdir yetkisi bulunmakla birlikte, size ödenmesine hükmedilen bu tutarın meydana gelen ihlalle orantısız veya önemsiz bir miktarda olmaması gerekir.

Anayasa Mahkemesi, yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme sebebiyle alacağınızı tahsil edememenizi bir hak ihlali olarak tespit ettiğinde doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine karar vermek yerine davanın yerel mahkemede yeniden görülmesine hükmetmektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için asıl yapılması gereken iş, ilk derece mahkemesinin dosyayı tekrar ele alarak ihlale neden olan durumları giderecek yeni bir karar vermesidir.

Hak ihlali tespit edilen durumlarda mahkemenin temel amacı ihlalin sonuçlarını tamamen ortadan kaldırmak olduğu için öncelikle davanızın ilk derece mahkemesinde yeniden görülmesine karar verilmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağınızın tahsil imkânının sonradan çıkarılan kanunla engellenmesi şeklindeki müdahalelerde en uygun çözümün yeniden yargılama yapılması olduğunu kabul etmektedir.

İlk derece mahkemelerinin, yazdığınız yorumun bağlamını, kime yönelik olduğunu ve hangi sebeple yazıldığını tartışmadan doğrudan ceza vermesi temel haklarınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Mahkemeler, bir sözün hakaret olup olmadığına karar verirken sadece kullanılan kelimeye bakamazlar; sözün söylendiği ortamı, hedef alınan kişinin toplumsal konumunu ve eleştiriye katlanma yükümlülüğünü detaylıca incelemek zorundadırlar.

Alacağınızın tahsil imkânının yasal bir düzenleme ile ortadan kaldırılması nedeniyle Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvuruda ihlal kararı verilse bile, genellikle doğrudan manevi tazminat kazanmanız mümkün olmayabilmektedir. Yüksek mahkeme, hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettikten sonra bu ihlalin ve yarattığı olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması için yerel mahkemelerde davanızın baştan görülmesine karar verir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği tespit edilse bile size doğrudan tazminat ödenmesine karar verilmez, bunun yerine davanızın yeniden görülmesine hükmedilir. Mahkemenin tespitlerine göre, teorik olarak etkili görünen ancak kanuni düzenleme yüzünden pratikte başarı şansını yitiren davanızda ihlalin ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntem yeniden yargılama yapılmasıdır.

Anayasa Mahkemesi doğrudan ilk derece mahkemesinin yerine geçerek sizin suçsuz olduğunuza veya beraat etmenize karar veremeyeceği gibi, yeniden yargılama yapılmasının yeterli görüldüğü durumlarda maddi veya manevi tazminat ödenmesine de hükmetmeyebilir. Yüksek mahkemenin temel görevi, davanızda anayasal haklarınızın, özellikle de davanın sonucunu etkileyecek itirazlarınızın incelenmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkı gibi güvencelerin ihlal edilip edilmediğini denetlemektir.

Anayasa Mahkemesi sizi haklı bularak haklarınızın ihlal edildiğine karar verse bile, doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine öncelikle yargılamanın yenilenmesi yolunu tercih etmektedir. Yüksek mahkeme, kanuni düzenleme sebebiyle alacağın tahsil imkânının ortadan kalkması durumunda oluşan ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntemin, dosyanın ilk derece mahkemesine veya ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilerek yargılamanın yeniden yapılması olduğuna kanaat getirmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkınızın ve etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikli ve temel yöntem yeniden yargılama yapılmasıdır. İhlalin doğrudan mahkeme kararından ve yargılama sürecindeki kanuni engellerden kaynaklandığı durumlarda, dosyanız yeniden değerlendirilmek üzere ilgili ilk derece mahkemesine gönderilir.