Manevi Tazminat

Haksız yere hücre cezası almanız ve itirazlarınızın gerekçesiz şekilde reddedilmesi sonucunda anayasal haklarınızın ihlal edildiği tespit edilirse, bu durumun yol açtığı zararların giderilmesi için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Ceza infaz kurumu tarafından verilen disiplin cezalarının temel haklarınızı ihlal ettiği belirlendiğinde, öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla kararı veren yargı mercilerinden yeniden yargılama yapılması istenir.

Bireysel başvurunuz sonucunda anayasal haklarınızın ihlal edildiği tespit edilirse, Anayasa Mahkemesi öncelikle bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın ilgili idare mahkemesine gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına karar verecektir. Yeniden yargılama kararı verilmesindeki amaç, derece mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yargılamayı tekrar yürüterek daha önce verilmiş olan hukuka aykırı kararı ortadan kaldırmasıdır.

Savcılığın cezaevinde maruz kaldığınız şiddet iddiasını araştırırken sizi ve olaya şahit olan diğer mahpusları dinlemeden sadece şüpheli görevlilerin beyanlarıyla takipsizlik kararı vermesi durumunda, bu karara itiraz ettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Devletin gözetimi altındayken yaralanmanız hâlinde, olayın nasıl gerçekleştiğine dair inandırıcı bir açıklama getirme ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü kamu makamlarına aittir.

Haksız yere gözaltına alınıp sonrasında beraat etmeniz durumunda devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı mercileri bu tür durumlarda haksız yakalama ve gözaltı işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu tespit ederse, uğradığınız zararların devlet tarafından tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmesine karar vermelidir.

Beraat kararı sonrasında açacağınız tazminat davasında mahkemelerin, uygulanan gözaltı tedbirinin sizin toplanma hakkınıza yönelik bir müdahale niteliğinde olup olmadığını da mutlaka değerlendirmesi gerekmektedir. Kanun koyucu, haksız koruma tedbirleri sonucu kişisel hakkın mahrumiyeti hâlinde açılacak manevi tazminat davasında duyulan üzüntünün giderimi için herhangi bir sınırlama öngörmemiştir.

Hukuka aykırı bir şekilde ev hapsi tedbirine maruz kalmanız durumunda, uğradığınız zararların giderilmesi için devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, konutu terk etmeme şeklindeki uygulamanın hareket serbestisi üzerindeki kısıtlayıcı etkisinin çok yoğun olduğunu ve bu nedenle kişi özgürlüğüne yönelik tutuklamaya benzer derecede ciddi bir müdahale teşkil ettiğini kabul etmektedir.

Taşınmaz üzerindeki kısıtlayıcı tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesi nedeniyle oluşan mağduriyetleri gidermek için manevi tazminat talep edilmesi mümkündür. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbir süreçlerinde yargısal makamların gereken ivediliği ve özeni göstermemesi durumunda devletin sorumluluğu olduğuna işaret etmektedir.

Taşınmazınıza haksız yere el konulduğunun ve mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğinin tespit edilmesi halinde, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için her zaman yeniden yargılama yapılmasına gerek duyulmamaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bu tür durumlarda ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından en etkin giderim yolunun doğrudan tazminat ödenmesi olduğu kabul edilmektedir.

İade yargılaması sonucunda iade talebinin reddedilerek tahliye edilmeniz durumunda, mahkemenin sunduğunuz lehe delilleri dikkate almayarak sizi haksız yere fazladan tutuklu bıraktığı dönem için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı mercilerinin, kırmızı bültenin iptali gibi önemli belgeleri incelemeden tutukluluk hâlini haksız yere uzatması durumunda ortaya çıkan bu mağduriyet, doğrudan manevi tazminat ödenmesini gerektiren bir hak ihlalidir.

Devletin canlı bomba saldırısı gibi olaylarda önceden kesin ve somut bir istihbarat bilgisi yoksa doğrudan hizmet kusuru sayılarak sorumlu tutulması her zaman mümkün olmayabilir. Meydana gelen terör saldırısında kamu makamlarının, toplanan kalabalığın hayatına yönelik belirli, somut ve yakın bir tehdit bulunduğunu bildiklerine veya bilmeleri gerektiğine dair açık bir işaret yoksa koruma yükümlülüğünün ihlal edildiği söylenemez.