Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi, yaptığınız bireysel başvuruda hak ihlali tespit etse bile uğradığınızı düşündüğünüz mağduriyetler için doğrudan manevi tazminat talebi kabul edilmeyebilmektedir. Yüksek mahkeme, koruma kararı veya zorlama hapsine ilişkin itirazlarınızda mahkemenin iddialarınızı gerekçesiz bırakarak adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini belirlediğinde, asıl çözümün ihlalin sonuçlarını bütünüyle ortadan kaldırmak olduğunu kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi istinaf başvurunuzun haksız yere reddedildiğini tespit ettiğinde öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verir. Bu aşamada ilgili yargı merciinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve yüksek mahkemeyi ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gidererek yeniden hukuka uygun bir karar vermektir.

Cezaevinde yazdığınız mektuba haksız yere el konulması sebebiyle haberleşme hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, kural olarak bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması yeterli bir giderim olarak kabul edildiğinden ayrıca tazminat ödenmemektedir. Yüksek mahkeme, idarenin soyut ifadelerle ve yetersiz gerekçelerle mektubunuzu alıkoymasını anayasal bir güvence olan haberleşme hürriyetine aykırı bulduğunda, bu hatanın telafi edilmesi için dosyayı kararı veren derece mahkemesine gönderir.

Sendikal faaliyetleriniz kapsamında katıldığınız bir eylem nedeniyle size verilen disiplin cezasına karşı öncelikle idare mahkemelerinde iptal davası açarak hakkınızı arayabilirsiniz. Bu davalardan sonuç alamazsanız, bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurma imkânınız bulunmaktadır.

Haksız yere tutuklandığınızı ve sonrasında beraat ettiğinizi belirterek doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız kural olarak mümkün değildir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilen kişilerin uğradıkları zararların tazmini için öncelikle mevcut yasal yolları tüketmesi gerekmektedir.

Soruşturma dosyasına erişiminizin haksız ve gerekçesiz yere kısıtlanması nedeniyle tutukluluğunuza etkili bir şekilde itiraz edememeniz durumunda devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hürriyeti kısıtlanan kişinin durumu hakkında kısa sürede karar verilmesini sağlamak ve kısıtlamanın kanuna aykırılığı hâlinde serbest bırakılmak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurma hakkı oldukça önemli bir anayasal güvencedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali kararı verilmesi durumunda, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikli olarak yeniden yargılama yapılmasına hükmedilir. Bu doğrultuda, ihlal kararı ilgili idare mahkemesine gönderilir ve mahkemenin yeniden yargılama sürecini başlatarak önceki hukuka aykırı kararını kaldırması, anayasal ilkelere uygun yeni bir karar vermesi beklenir.

Tahliye olmanız veya denetimli serbestlik yoluyla serbest bırakılmanız nedeniyle şikayetlerinizle ilgili artık yargı mercilerince yeniden karar verilebilmesi mümkün değilse, uğradığınız zararların telafisi için size manevi tazminat ödenmesi yoluna gidilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şikayet edilen ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar kalmadığı durumlarda yalnızca ihlalin tespit edilmesi mağduriyetinizi gidermek için yeterli kabul edilmemektedir.

Terör eylemlerinin önlenebilir nitelikte olduğu ve yetkili makamların gerekli tedbirleri almadığı durumlarda idarenin kusuruna dayanarak tazminat davası açmanız mümkündür. Yaşanan üzücü olayda idarenin önceden istihbarat bilgisine sahip olmasına rağmen saldırıyı engellemek için yeterli önlemi almaması hukuken hizmet kusuru olarak değerlendirilebilir.

Yargılamanın uzun sürmesi şikâyetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız mevcut yasal düzenlemeler uyarınca usulen mümkün görülmemektedir. Uzayan dava süreçleri sebebiyle makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddianızın incelenebilmesi için öncelikle bu tür taleplere bakmakla görevli kılınan Tazminat Komisyonuna müracaat etmeniz gerekmektedir.