Manevi Tazminat

Soruşturmanın eksik yürütülmesi ve usul yükümlülüklerinin ihlal edilmesi nedeniyle, bu ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi tazminat ödenmesine karar verilmektedir. Anayasa Mahkemesi, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği durumlarda, etkili soruşturma yürütülmemesinden kaynaklanan zararları karşılamak amacıyla uygun gördüğü miktarda tazminata hükmedebilir.

Tutukluluk sürenizin kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurabilmeniz için öncelikle ceza muhakemesi kanunlarında yer alan maddi ve manevi tazminat davası açma yolunu tamamlamanız gerekmektedir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla kişi tahliye edilmiş veya hakkında mahkûmiyet hükmü verilerek hükümlü hâle gelmiş ise, asıl dava henüz kesinleşmemiş ve sonuçlanmamış olsa bile öncelikle olağan kanun yollarına başvurulması zorunludur.

Soruşturma dosyanıza erişiminizin gerekçesiz şekilde kısıtlanması nedeniyle itiraz hakkınızı etkin kullanamadığınız için beraat etmiş olsanız dahi manevi tazminat alabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, tutukluluğa itiraz imkânını zedeleyen dosya kısıtlaması kararlarının, temel anayasal güvencelerden olan yargı merciine başvurma hakkını zedelediğini kabul etmektedir.

Televizyon programlarında yaptığınız siyasi yorumların bağlamından koparılarak değerlendirilmesi sonucunda yalnızca bu ifadelere dayanılarak tutuklanmanız hukuka aykırı bulunabilir. Soruşturma makamlarının hakkınızda tutuklama tedbiri uygulayabilmesi için kullandığınız ifadelerin terör örgütünün cebir, şiddet ve tehdit içeren yöntemlerine yönelik övgü, meşrulaştırma ya da teşvik etme niteliğinde olduğunu somut delillerle ortaya koyması gerekmektedir.

İfade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilecek konuşmalarınız sebebiyle haksız yere tutuklu kaldıktan sonra tahliye edilmişseniz, uğradığınız manevi zararların karşılanması için tazminat almanız mümkündür. Mahkemeler tarafından uygulanan tutuklama kararının hukuki bir dayanağı olmaması ve suçlamaya konu ifadelerinizin şiddeti öven veya teşvik eden unsurlar içermemesi durumunda, özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız süre için Anayasa Mahkemesi nezdinde hak ihlali tespiti yapılabilir.

Kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşılması veya yakalama işleminin hukuka aykırı olması durumunda, ilgili kişilerin maddi ve manevi zararları için tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. Hukukumuzda, yakalama ve gözaltına alınma şartlarının oluşmadığı veya bu sürelerin yasal sınırları aştığı iddialarına karşı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında maddi ve manevi tazminat davası açılması etkili bir hukuk yolu olarak düzenlenmiştir.

Yaptığınız paylaşım nedeniyle aldığınız cezanın anayasal haklarınızı ihlal ettiği tespit edilirse, yeniden yargılama yapılarak mağduriyetinizin giderilmesi ve size tazminat ödenmesi mümkündür. Anayasa Mahkemesi, sosyal medya paylaşımları nedeniyle verilen cezaların anayasal güvence altındaki hakları ihlal ettiğine karar verdiğinde, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemelerden dosyanın yeniden ele alınmasını talep etmektedir.

Ceza infaz kurumu idaresinin size gönderilen kitapları sakıncalı bularak teslim etmemesi işlemine karşı yapılan itirazların mahkemelerce reddedilmesi üzerine, Anayasa Mahkemesi bu durumu haber veya fikir alma hürriyeti dolayısıyla ifade özgürlüğü kapsamında incelemektedir. Anayasa Mahkemesi, yargı mercilerinin ret kararlarını denetlerken, idarenin ileri sürdüğü kamu düzeni ve güvenlik gerekçelerinin somut olayla uyumlu olup olmadığına bakar.

Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet ve etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi hâlinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilk derece mahkemelerinde yargılamanın yenilenmesi gerekmektedir. Tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının tam anlamıyla giderilebilmesi için mahkemelerin dava dosyalarını ilk derece mahkemelerinden temin ederek yeniden yargılama işlemlerini başlatması ve ihlal kararına uygun yeni bir karar vermesi hukuki bir zorunluluktur.

Mahkeme kararına rağmen cezaevi idaresinin lehinize olan kararı uygulamakta gecikmesi ve belgelerinizi geç teslim etmesi, temel haklarınıza yönelik orantısız bir müdahale oluşturduğundan dolayı ihlal niteliği taşımaktadır. Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiği bir ihlal kararı doğrultusunda infaz hâkimliği tarafından yeniden yargılama yapılıp lehinize karar verilmiş olsa bile, söz konusu belgelerin idare tarafından bir yılı aşkın bir süre boyunca tarafınıza verilmemesi demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü kabul edilemez.