Manevi Tazminat

Ceza infaz kurumunda kalacağınız süreyi belirleyen müddetnamede gözaltı günlerinizin yer almaması ve mahkemeler arası eksik yazışma yüzünden itirazınızın reddedilmesi durumunda, hürriyetinizin hukuka aykırı kısıtlandığını ileri sürerek tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Hakkınızda düzenlenen müddetname, koşullu salıverilme sürenizi ve cezaevinde kalmanız gereken süreyi doğrudan etkileyen son derece kritik bir hukuki belgedir.

Gözaltı sürenizin hapis cezanızdan düşülmemesi nedeniyle fazladan cezaevinde kalmanız veya denetimli serbestliğe geç ayrılmanız durumunda, eğer tahliye olmuşsanız Anayasa Mahkemesi yeniden yargılama yerine genellikle manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir. Hukuk sistemimizde kişinin hürriyetini kısıtlayan sürelerin kesinleşen cezadan indirilmesi yasal bir zorunluluktur ve mahkemelerin bu kuralı uygulamaması açık bir hak ihlalidir.

Anayasa Mahkemesi tarafından baroya kayıt talebinizin haksız yere bekletildiğine ve anayasal haklarınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, yargılamanın yenilenmesi yoluyla mağduriyetinizin giderilmesi sağlanır ancak doğrudan tazminat elde edemeyebilirsiniz. İhlal kararının verilmesinin ardından, dosyanız ilgili yargı mercilerine gönderilir ve bu mahkemelerin, yeniden yargılama işlemlerini başlatarak ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yeni bir karar vermesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali tespit edildiğinde, siz başvuru sonrasında tahliye olduysanız ve salgın dönemi kısıtlamaları da ortadan kalkmışsa, artık yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmadığından tarafınıza yalnızca manevi tazminat ödenmesine hükmedilecektir. Normal şartlarda anayasal hak ihlallerinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ihlal kararının ilgili mahkemeye gönderilerek yargılamanın yeniden yapılması amaçlanır.

Haksız yere gözaltında ve tutuklu kaldığınız süreler için mahkemelerin hükmettiği manevi tazminat miktarının hakkın özünü zayıflatacak kadar düşük olması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemelerin manevi tazminat miktarını belirlerken somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunsa da, meydana gelen mağduriyetle orantılı olmayan önemsiz miktarda bir ödeme yapılması anayasal güvencelere aykırılık teşkil eder.

Dava açarken yargılama masraflarını ödeme gücünüz bulunmuyorsa ve sunduğunuz belgelere rağmen adli yardım talebiniz haksız yere reddediliyorsa bu durum mahkemeye erişim hakkı ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkemelerin kişilerin ekonomik ve sosyal durumlarını gösteren belgeleri detaylıca araştırmadan, istenen masrafın miktarının düşük olduğu veya kişinin avukatla temsil edildiği gibi varsayımsal gerekçelerle adli yardım talebini reddetmesi hukuka aykırıdır.

Mahkemenin sadece özel avukatınız olması veya yargılama giderlerinin düşük olduğu gibi gerekçelerle ekonomik durumunuzu detaylıca araştırmadan adli yardım talebinizi reddetmesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin maddi gücünün bulunmadığını gösteren fakirlik ilmühaberi ve sosyal güvenlik kayıtları gibi belgeleri sunmasına rağmen, mahkemelerin bu belgeleri yeterince incelemeden talebi reddetmesi mahkemeye erişim hakkı ihlali sayılmaktadır.

Hakkınızda verilen beraat kararının kesinleşmesinin ardından haksız tutuklama nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmanız kural olarak mümkün görülmemektedir. Ceza yargılaması sonucunda beraat eden kişilerin, yakalama veya tutuklama tedbirinin hukuka aykırı olduğu iddialarına yönelik öncelikle kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeleri gerekmektedir.

Haksız yere adli para cezasına çarptırıldığınız iddiasıyla yapacağınız bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesi, ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğini tespit ederse ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına ve size manevi tazminat ödenmesine karar verebilmektedir. Mahkeme, yerel mahkemenin ceza verirken kullandığı gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığını, özellikle söz konusu kaba ifadelerin doğrudan bir saldırı mı yoksa haksızlığa karşı orantılılık ilkesi çerçevesinde bir eleştiri mi olduğunu denetler.

Cezaevinde bulunduğunuz salgın döneminde aile görüşlerinizin kanuni dayanak olmaksızın kısıtlanması nedeniyle açacağınız davada hak ihlali kararı verilmesi durumunda, yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi amacıyla lehinize manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Bu tür başvurularda yargı makamları, ziyaret hakkının haksız yere kısıtlanmasının aile hayatına saygı hakkını ihlal ettiğini tespit etmektedir.