Manevi Tazminat

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı şikâyetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvuru esastan incelenmeyecek ve size doğrudan tazminat ödenmeyecektir. Kanunda yapılan son değişiklikler uyarınca, davaların çok uzun sürmesinden kaynaklanan mağduriyetler ve tazminat talepleri için öncelikle Tazminat Komisyonu isimli idari mercie başvuru yapılması zorunlu hâle getirilmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından adınıza verilmiş gizlilik kararı içeren bir ihlal hükmü bulunmasına rağmen yerel mahkemenin sadece isminiz görünmediği gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi talebinizi reddetmesi hukuka aykırılık teşkil edebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yerel mahkemelerin böyle bir durumda basit bir araştırma yaparak veya Adalet Bakanlığı ile yazışarak söz konusu kararın doğrudan size ait olup olmadığını teyit etmesi gerekmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ihlal kararı vermesine rağmen yerel mahkemenin bu kararın gereklerini yerine getirmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak hem yeniden yargılama yapılmasını hem de manevi tazminat ödenmesini talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi, yerel makamların ihlal kararlarına uymaması veya mahkeme kararlarının gereklerini yerine getirmemesi hâlinde olayı baştan itibaren incelememekle birlikte, ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediği ile sınırlı bir inceleme yapmaktadır.

Kişi başına düşen yaşam alanının üç ile dört metrekare arasında olduğu durumlarda, sırf alan darlığı nedeniyle doğrudan bir hak ihlali kararı ve tazminat verilmemekte, tutulma koşullarının diğer yönleri de detaylıca incelenmektedir. Bu gibi hâllerde mahpusların havalandırma bahçesine erişimi, doğal ışık ile temiz havadan faydalanma imkânı ve hijyen şartları gibi diğer temel unsurlar büyük önem taşımaktadır.

Gözaltı sürelerinizin cezanızdan eksik düşülmesi sebebiyle cezaevinde kanunun öngördüğünden daha uzun süre kalmanız durumunda, bu haksızlığın giderilmesi için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şayet eksik hesaplama nedeniyle fazladan hürriyetinizden yoksun bırakılmışsanız ve bu süreçte cezanızı tamamlayarak tahliye olmuşsanız, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar kalmayabilir.

Gözaltında geçirdiğiniz tüm sürelerin aldığınız hapis cezasından indirilmesi kanuni bir zorunluluktur ve eksik hesaplama yapılması halinde infaz hâkimliğine itiraz ederek bu sürelerin mahsubunu talep edebilirsiniz. Türk Ceza Kanunu kapsamında, hakkınızdaki hüküm kesinleşmeden önce özgürlüğünüzü kısıtlayan tüm durumlar nedeniyle geçirdiğiniz süreler cezanızdan indirilmelidir.

Müddetnamedeki tahliye tarihinizin gözaltı sürelerinin eksik hesaplanması gibi nedenlerle hatalı belirlenmesine yaptığınız itiraz haksız yere reddedilirse, Anayasa Mahkemesine başvurarak tazminat alabilirsiniz. Mahkemeler tarafından hazırlanan müddetnamede, hürriyetinizi kısıtlayan gözaltı ve tutukluluk sürelerinizin eksiksiz bir biçimde değerlendirilerek tahliye tarihinizin doğru hesaplanması zorunludur.

Yargı makamlarının şikâyetinizi esasa girmeden reddetmesi nedeniyle maruz kaldığınız mağduriyet karşısında manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Mahpusların ceza infaz kurumundaki dışarıyla ilişkilerine veya ziyaretçi kabullerine dair şikâyetlerini incelemekle görevli olan yargı mercilerinin, başvuruları ilgili ve yeterli gerekçeler sunmadan, dar yorumlarla veya doğrudan karar verilmesine yer olmadığına hükmederek reddetmesi anayasal hakların ihlali anlamına gelir.

Ceza infaz kurumlarında kalacağınız süreyi doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen hatalı işlemler, anayasal haklarınızın ihlali anlamına geldiğinden dolayı fazladan cezaevinde kalmanız durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargı mercileri tarafından düzenlenen ve cezaevinde kalacağınız süreyi gösteren müddetname belgesinde, mahkûmiyet öncesi gözaltında veya tutuklulukta geçirdiğiniz sürelerin eksiksiz olarak yer alması zorunludur.

Ceza infaz kurumundan tahliye olmuş olsanız bile, geçmişte haksız yere fazladan hapis yattığınızın tespit edilmesi durumunda yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi için devletten manevi tazminat almanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi, gözaltında veya tutuklulukta geçirilen sürelerin hapis cezasından eksik düşüldüğünü ve bu yüzden hürriyetinizden fazladan yoksun kaldığınızı tespit ettiğinde, ihlalin mahkeme kararından kaynaklandığına hükmedebilmektedir.