Manevi Tazminat

Şikayetinizin infaz hakimliği tarafından mektubunuzun içeriğine yönelik somut bir değerlendirme yapılmaksızın ve size yeterli söz hakkı tanınmaksızın soyut gerekçelerle reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Özgürlüğünden yoksun bırakılmış kişilerin mektup gönderme gibi anayasal haklarına yapılan idari müdahalelerin yargı mercilerince denetlenmesi aşamasında, kararların açık ve net bir şekilde gerekçelendirilmesi hayati önem taşır.

Cezaevinde haksız ve orantısız bir şekilde hücre cezasına çarptırılmanız nedeniyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hak ihlali tespiti ve manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz. Mahkeme, yazdığınız notlar veya kullandığınız ifadeler nedeniyle size verilen disiplin cezasının süresi ve ağırlığı bakımından orantısız olduğuna karar verirse ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği sonucuna ulaşabilmektedir.

Kamuoyunca tanınan bir kişi veya gazeteci iseniz size yöneltilen sert eleştirilere sıradan bir vatandaşa göre çok daha fazla katlanmanız gerekmektedir. Mahkemeler bu tür durumlarda şeref ve itibarınızın korunması hakkı ile karşı tarafın ifade özgürlüğü arasında adil bir denge kurmaya çalışır.

Devletin bireylerin manevi varlığının bir parçası olan kişisel şeref ve itibarına üçüncü kişilerin saldırılarını önlemek şeklinde bir pozitif yükümlülüğü elbette bulunmaktadır. Ancak mahkemeler bu yükümlülüğü yerine getirirken sizin itibarınızın korunması hakkı ile karşı tarafın anayasal güvence altındaki düşüncelerini yayma hakkı arasında adil bir denge kurmak zorundadır.

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğinin tespit edildiği durumlarda, her zaman arazinin fiziken iadesi veya yeniden yargılama yapılması mümkün olmayabilir ve bu gibi hâllerde etkin giderim yolu olarak tazminat ödenmesine karar verilir. Anayasa Mahkemesi uygulamalarında, anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmadığı tespit edildiğinde, mağduriyetin giderilmesi amacıyla eski hâle getirme kuralı çerçevesinde tazminat mekanizması işletilmektedir.

Evinizin üzerindeki tedbir kararının çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi için manevi tazminat talebinde bulunmanız mümkündür. Yargısal makamların, bir taşınmazın üzerine tedbir koyduktan sonra bu sürecin uzamaması için mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliği ve özeni gösterme sorumluluğu bulunmaktadır.

Cezaevinde el konulan ve bozuk olduğu iddia edilen bir radyo nedeniyle hücre cezası verilmesi, idare ve mahkemeler tarafından gerekli araştırmalar yapılmadan verilmişse ifade özgürlüğü ihlali sayılabilmektedir. Ceza infaz kurumlarında mahpusların dışarıyla iletişim kurmasını veya haber almasını sağlayabilecek elektronik aletlerin bulundurulması sıkı kurallara tabidir ve güvenlik amacıyla kısıtlanabilir.

Bir taşınmaz üzerine konulan tedbir kararının makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızı ihlal eden bir durumdur. Mahkemeler tarafından mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü kabul edilebilmesi için, bu tedbirin kapsamı ve süresi bakımından orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Evinize konulan tedbir kararının ölçüsüz derecede uzun sürmesinden kaynaklanan mağduriyetinizin giderilmesi için Anayasa Mahkemesi tarafından manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Taşınmazınız üzerindeki kısıtlamanın uzun yıllar devam etmesi, mülkiyet hakkınızın gerektirdiği ivediliğin ve özenin yargısal makamlarca gösterilmemesi anlamına geldiğinden, mahkemelerin bu gecikmedeki sorumluluğu doğmaktadır.

Ceza infaz kurumunda yıllar boyunca kesintisiz olarak üç metrekarenin altında kişisel alanda barındırılan ve bu alan eksikliği kısa süreli, küçük çaplı veya ara sıra olmayan bir mahpus, yaşadığı bu mağduriyet karşısında tazminat talebinde bulunabilmektedir. Kişiye düşen alanın bu kadar dar olması ve bu durumun çok uzun süre devam etmesi, tutulma koşullarının asgari ağırlık eşiğini aştığını gösterdiğinden Anayasa ile güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir.