Manevi Tazminat

Mahkemelerin fazladan tutuklu kaldığınız günler için belirlediği tazminat miktarının aşırı düşük veya sembolik olması durumunda, bu karara karşı üst yargı yollarına ve nihayetinde Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı aramanız mümkündür. Yargı mercilerinin tazminat tutarını belirlerken somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunsa da, hükmedilen miktarın kişinin yaşadığı mağduriyetle orantılı olmayan, önemsiz derecede düşük bir miktar olması Anayasa'ya aykırılık teşkil eder.

Anayasa Mahkemesi, fazladan tutuklu kalınan süreler için yerel mahkemelerce çok düşük bir ödeme yapıldığını tespit ettiğinde, genellikle yeniden yargılama yapılmasına gerek görmeden doğrudan adil bir tazminat ödenmesine karar vermektedir. Haksız tutukluluk nedeniyle açılan bir tazminat davası sonucunda verilen miktarın anayasal hakları zedeleyecek kadar yetersiz bulunması durumunda, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması hedeflenir.

İdarenin herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın ve yasal prosedürleri işletmeksizin taşınmazınıza fiilen el koyması mülkiyet hakkınızın açık bir ihlalini oluşturmaktadır. Anayasa Mahkemesi, taşınmazlara yapılan bu tür fiili el atmaların ilgili kanunlarda belirtilen usullere uymayan bir müdahale olduğunu ve mülkiyet hakkına yapılan bu eylemin kanunilik ilkesini ihlal ettiğini kabul etmektedir.

Devletin taşınmazınıza kamulaştırma yapmadan el atması mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere idarelerin kişilerin taşınmazlarına kamulaştırmasız el atması, Anayasa'nın ilgili maddelerine ve Kamulaştırma Kanunu hükümlerinde belirtilen usullere uymayan bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.

Arazinize bedelsiz el konulması nedeniyle tespit edilen ihlallerde yargılamanın yenilenmesi yerine tarafınıza doğrudan tazminat ödenmesi daha etkili bir çözüm yolu olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, taşınmazlara idare tarafından usulsüz bir şekilde el atılması durumlarında ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar görmemektedir.

Barışçıl bir şekilde bir araya gelerek şiddet içermeyen davranışlarla basın açıklaması yapmak isteyen gruba kolluk kuvvetlerince doğrudan müdahale edilmesi, anayasal bir güvence olan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa'nın ilgili hükümleri uyarınca, bireylerin fikirlerini silahsız ve saldırısız bir biçimde ortaya koyabilmeleri devletin güvencesi altındadır ve kamu düzeni açısından açık bir tehlike oluşturmayan eylemlere devletin hoşgörü göstermesi çoğulcu demokrasinin temel bir gereğidir.

Anayasa Mahkemesi enflasyon nedeniyle yaşanan değer kaybı ihlallerinde doğrudan maddi ve manevi tazminat ödenmesi yerine genellikle davanın yeniden görülmesine hükmetmektedir. Yüksek mahkeme, mülkiyet hakkı ihlalinin ve bu ihlalin yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması için en uygun yolun yeniden yargılama yapılması olduğunu kabul etmektedir.

Hakkınızdaki tedbir kararına yönelik itirazlarınızın gerekçesiz reddedilmesi ve mahkeme evrakında haksız yere şiddet uygulayan izlenimi yaratılması nedeniyle uğradığınız zararların giderilmesi hukuken mümkündür. Devletin, bireylerin aile hayatına saygı gösterme ve kişisel itibarlarını koruma yönünde anayasal pozitif yükümlülükler kapsamında sorumlulukları bulunmaktadır.

Köşe yazınızda kullandığınız ifadelerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilmesi için şeref ve itibarın korunması hakkı ile adil bir denge kurulması gerekmektedir. Mahkemeler bu dengeyi kurarken kullandığınız sözlerin maddi vakıa açıklaması mı yoksa değer yargısı mı olduğuna dikkat etmelidir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde kural olarak maddi veya manevi tazminat ödenmesine karar verilmemektedir. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanın ilgili mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı kabul edilmektedir.