Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi tarafından davanızda hakkaniyete uygun yargılanma hakkı ihlali tespit edildiğinde, uğradığınız bu hak ihlalinin ve sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanız ilgili mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama süreci başlatılacaktır. Yargılamayı yapan mahkemelerin, terör olayları nedeniyle yaşadığınız mağduriyeti adalete aykırı bir yorumla reddetmesi gibi açık hatalar tespit edildiğinde ihlalin giderilmesi için davanın tekrar görülmesinde hukuki yarar bulunur.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızın ihlal edildiğine karar verildiğinde, yaşadığınız mağduriyetin asıl giderim yöntemi yargılamanın yenilenmesidir. Etkili bir hukuki yol olduğu tespit edilen dava yolu, sonradan yapılan kanuni düzenleme nedeniyle başarı sunma kapasitesini yitirmiş olsa da, bu düzenlemenin iptal edilmesiyle birlikte iddialarınızın esası ancak derece mahkemelerince tekrar incelenebilir.

Yaşadığınız bölgede meydana gelen terör olayları ve ilan edilen sokağa çıkma yasağı nedeniyle evinizden ayrılmak zorunda kalmanız sonucunda uğradığınız manevi zararların karşılanması için devlete karşı tam yargı davası açarak tazminat talep edebilirsiniz. İdare mahkemeleri bazen bu tür zararların idari bir faaliyet olan sokağa çıkma yasağının uygulanması sırasında maruz kalınan olağan zorluklar olduğunu öne sürerek tazminat taleplerini reddedebilmektedir.

Anayasa Mahkemesi ihlal kararı verdiğinde size doğrudan tazminat ödemez, bunun yerine hakkınızın teslim edilmesi amacıyla dosyanızı yeniden yargılama yapılması için kararı veren ilk derece mahkemesine gönderir. Yüksek mahkeme, idare mahkemesinin hukuk kurallarını açık bir biçimde hatalı uygulayarak davanızı reddetmesinin adil yargılanma hakkınızı ihlal ettiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gerektiğine hükmeder.

Meydana gelen terör saldırısında idarenin somut ve yakın bir tehlikeyi bilmesine rağmen önlem almadığı kanıtlanmadıkça devletin doğrudan hizmet kusuru bulunduğu kabul edilmemekle birlikte, bu tür durumlarda sosyal risk ilkesi kapsamında tazminat alabilmeniz mümkündür. İlgili mahkeme kararında, güvenlik güçlerinin olay öncesinde bariyer kurma, personel görevlendirme ve bomba araması yapma gibi makul tedbirleri aldığı belirlenmiştir.

Mahkemenin idarenin doğrudan bir kusuru olmadığını belirtmesine rağmen size tazminat ödenmesine karar vermesi çelişkili bir durum olmayıp, idare hukukunda yer alan kusursuz sorumluluk kurallarının doğal bir sonucudur. Yargılama sürecinde mahkemeler, idarenin saldırıyı önlemek için gerekli makul adımları atıp atmadığını nesnel bir şekilde incelemiş ve somut bir güvenlik zafiyeti bulamamıştır.

Bir davanın yargılaması sırasında taşınmazınız üzerine konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızın ihlaline yol açabilir. Mahkemeler tarafından uygulanan ihtiyati tedbir kararının mülkiyet hakkını sınırlandıran bir müdahale olarak ölçülü kabul edilebilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğine karar verilirse, bu mağduriyetinize karşılık olarak manevi tazminat talep edebilirsiniz. Dosyaya erişim kısıtlaması gibi durumlarda, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik müdahale yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek manevi zararlara yol açtığından, mahkeme başvurucuya belirli bir net tutarda manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

Mahkemelerin olayları nesnel bir yaklaşımla irdeleyerek delilleri toplaması ve tazminata hükmetmesi durumunda, hükmedilen tazminatın miktarının az olduğu düşünülse bile etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiği söylenememektedir. İdari yargı mercilerinin uyuşmazlığı çözerken olayı çevreleyen koşulların tespiti ile idarenin sorumluluğunun belirlenmesi için makul adımları atmış olması ve idarenin hizmet kusuru olup olmadığı noktasında nesnel bir değerlendirme yapması hukuki süreçlerin sağlıklı işlediğini göstermektedir.

İsnat edilen suçun ceza sınırları düşükse ve cezanın ertelenmesi ihtimali yüksekse, yalnızca dijital materyallerin incelemesinin bitmediği gerekçesiyle uzun süre tutuklu kalmanız hukuka aykırı kabul edilebilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, ağır cezai yaptırımlar öngörülmeyen suçlarda şüphelinin delilleri karartma veya kaçma ihtimali gerekçe gösterilerek aylarca tutuklu bırakılması, ölçülülük ilkesi kurallarına aykırılık teşkil etmektedir.