Manevi Tazminat

Ceza infaz kurumundaki uygulamalar nedeniyle temel haklarınızın ihlal edildiği Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edildiğinde, ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama yapılmasına ve şahsınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. Mahkeme, örneğin kapalı görüşlerin haksız yere dinlenmesi veya itirazlarınızın incelenmemesi gibi durumlarda, eski hale getirme kuralı çerçevesinde hareket eder.

Ceza infaz kurumunda kapalı görüşlerinizin hukuka aykırı şekilde dinlenip kaydedilmesi ve pandemi tedbirlerine karşı yaptığınız şikayetlerin mahkemelerce incelenmemesi durumunda yeniden yargılama yapılmasını ve manevi tazminat ödenmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, bu tür anayasal hak ihlallerinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili yargı mercilerince yeniden yargılama işlemlerinin başlatılması gerektiğine hükmetmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür bir hak ihlali tespit ettiğinde, kural olarak doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine karar vermek yerine yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Yüksek mahkeme, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dava dosyasının ilgili ilk derece mahkemesine veya bölge adliye mahkemesine gönderilerek yargılamanın baştan ele alınmasında hukuki yarar görmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, kural olarak ayrıca maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmedilmemektedir. Yüksek mahkeme, tespit edilen hak ihlalinin ve bu ihlalin yol açtığı olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması için davanın ilk derece mahkemesine gönderilerek yeniden yargılama yapılmasını hukuken yeterli ve en uygun çözüm olarak görmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür ihlal iddialarında manevi tazminat ödenmesi yerine öncelikle ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Şirkete yatırılan paranın iadesi sürecinde sonradan yapılan kanuni düzenlemeler yüzünden tahsil imkânının ortadan kalkması durumunda yüksek mahkeme, mağduriyetin giderilmesi için en uygun yolun dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilerek yargılamanın baştan yapılması olduğuna hükmetmektedir.

Şikayet hakkınızı kullanmanız kural olarak suç değildir ancak şikayetlerinizin içeriğine ve amacına göre özel hastaneler tarafından aleyhinize manevi tazminat davası açılması ihtimali her zaman bulunmaktadır. Adli veya idari makamlara verilen dilekçelerde kişilerin veya kurumların eleştirilmesi dilekçe hakkı kapsamında koruma altında olsa da bu durum karşı tarafın şeref ve itibarını zedeleyecek boyuta ulaşmamalıdır.

Şikayet hakkınızı kullandığınız için aleyhinize hükmedilen tazminat kararının ifade özgürlüğünüzü ihlal ettiğini düşünüyorsanız, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı aramanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi bu tür başvurularda öncelikle derece mahkemelerinin karar gerekçelerini inceleyerek sizin şikayet hakkınızı kullanırken gösterdiğiniz niyetin ve kullandığınız ifadelerin demokratik toplum düzeni içinde katlanılabilir olup olmadığını değerlendirir.

Anayasa Mahkemesi hak ihlali tespit ettiği durumlarda doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine, ihlalin ve sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili derece mahkemesine gönderilmesine karar vermektedir. Mahkemenin yaklaşımına göre, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasında çok daha belirgin bir hukuki yarar bulunmaktadır.

Hak ihlalinin tespit edilmesi durumunda tazminat talebinde bulunabilmeniz mümkün olsa da, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığında ayrıca tazminat ödenmesine karar verilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsilini imkânsız kılan yasal düzenlemenin iptal edilmesi ve dosyanın yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesiyle mağduriyetin giderilebileceğini kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesi, yasal bir düzenleme yüzünden alacağınızı tahsil edemediğiniz tespitiyle hak ihlali kararı verdiğinde, yaşanan bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Bu aşamada kararın gönderildiği ilgili yargı mercilerinden beklenen temel işlem, dava dosyasını ilk derece mahkemesinden temin ederek yargılama sürecini tekrardan başlatmak ve Anayasa Mahkemesinin tespit ettiği ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri tamamen gideren yeni bir karar vermektir.