Manevi Tazminat

Yaşadığınız hak ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz ancak Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda yeniden yargılama yapılmasını yeterli bir giderim yöntemi olarak gördüğünden tazminat taleplerinizi reddedecektir. Yüksek mahkeme, bir anayasal hak ihlali tespit ettiğinde öncelikli olarak bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını amaçlar.

Anayasa Mahkemesi bu tür başvurularda ihlal kararı vermekle birlikte genellikle doğrudan tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Yüksek mahkeme, kanuni düzenleme sebebiyle alacağını tahsil edemeyen ve yargı yolları kapanan kişiler için davanın yeniden görülmesini yeterli bir giderim yöntemi olarak kabul etmektedir.

Yapılan bir haberin üzerinden uzun yıllar geçmiş olması ve güncelliğini yitirmesi, kişinin kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyan ifadeler içerdiğinde basın kuruluşu aleyhine manevi tazminata hükmedilmesine temel oluşturabilir. Haber verme görevi yerine getirilirken kamunun haber alma hakkının bulunması, gerçeğe aykırı bilgilerin yayılmasının haklı bir gerekçesi olarak kabul edilemez.

Hakkınızda verilen yurt dışına çıkış yasağı kararı, yurt dışındaki kurulu düzeninizi, işinizi ve ailenizi olumsuz yönde etkiliyorsa bu durum anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemeler tarafından uygulanan adli kontrol tedbirlerinin süresi ve kişinin yaşamına olan etkileri değerlendirilirken oldukça titiz davranılması gerekmektedir.

Yargılama sürecinde hakkınızda uygulanan yurt dışına çıkış yasağı beraat kararıyla birlikte kaldırılmış olsa bile, bu tedbirin uzun sürmesi ve yeterli gerekçe gösterilmeden uzatılması nedeniyle manevi tazminat almanız mümkündür. Mahkemelerin koruma tedbiri kararlarında lehte ve aleyhte olan tüm delilleri incelemesi, müdahaleyi haklı kılan gerçek bir ihtiyacın varlığını somut olarak ortaya koyması gerekmektedir.

Mahkemelerin, doğrudan kanun hükmünde kararname ile tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davayı esasa girmeden doğrudan reddetmesi mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. İdare mahkemeleri, idarenin doğrudan takdir yetkisi olmayan ve doğrudan yasal düzenlemelerle statüsü sona erdirilen kişilerin açtığı tazminat davalarında idari işlem bulunmadığı gerekçesiyle inceleme yapmaktan kaçınabilmektedir.

Ceza infaz kurumunda mektubunuzun haksız yere alıkonulması nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda ihlal kararı verilmesi durumunda, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için kural olarak yeniden yargılama yapılmasına hükmedileceğinden ayrıca manevi tazminat alamayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, idarenin ve derece mahkemelerinin mektubunuzu somut bir gerekçe sunmadan ve sakıncalı kısımları çizerek gönderme gibi daha hafif alternatifleri değerlendirmeden alıkoymasını hak ihlali olarak tespit ettiğinde, dosyanızı ihlali gidermesi için ilgili infaz hâkimliğine gönderir.

Meydana gelen terör olayları ve sonrasındaki operasyonlar nedeniyle evinizi terk etmek zorunda kalmanız sonucunda oluşan zararınızın karşılanması amacıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Nitekim benzer bir olayda, terör eylemleri sebebiyle göç etmek zorunda kalan ve evi yıkılan bir vatandaşın açtığı tam yargı davasında verilen ret kararı hakkaniyete aykırı bulunmuştur.

Devletin terör eylemleri nedeniyle meydana gelen zararları karşılamasında başvurduğu sosyal risk ilkesi kapsamında sorumluluğun doğabilmesi için öncelikle zararın terör eylemleri veya terörle mücadele faaliyetleri kapsamında gerçekleşmesi, zarar görenin bu olayların ortaya çıkmasında hiçbir katkısının bulunmaması ve uğranılan zararın özel ve olağan dışı olması şartlarının bir arada bulunması gerekmektedir. Mahkemeler genellikle operasyonlar sırasında can ve mal güvenliğini korumak için alınan idari tedbirlerin herkesi etkilediğini öne sürerek zararın özel ve olağan dışı olmadığı gerekçesiyle tazminat taleplerini reddedebilmektedir.

İstinaf mahkemesinin, terör olayları nedeniyle uğradığınız zararı yalnızca idari tedbirlerin doğal bir sonucu olarak görüp manevi tazminat kararını kaldırması Anayasa Mahkemesi tarafından adil bulunmamakta ve hakkaniyete uygun yargılanma hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. İlk derece mahkemeleri genellikle evini terk etmek zorunda kalan vatandaşların yaşadığı sıkıntı ve üzüntüyü gidermek amacıyla hakkaniyet gereği belli bir manevi tazminata hükmetmektedir.