Manevi Tazminat

Bir yakınınızın hastanedeki tıbbi işlemler sırasında hayatını kaybetmesi sonrasında açtığınız tazminat davasının makul olmayan bir şekilde uzaması durumunda, aile bireyleri olarak ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ölüm olayının üzerinden on altı yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen davanın süratle sonuçlandırılmaması, ölüme neden olan eylemin niteliğinin açıklığa kavuşturulmasını engellediği için yaşam hakkının usul boyutu ihlal edilmiş sayılmaktadır.

Anayasa Mahkemesi haberleşme hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde, temel kural olarak bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasına karar verir ve genellikle tazminat ödenmesine hükmetmez. İhlal kararı verildikten sonra dosya, kararı veren derece mahkemesine gönderilir ve mahkemenin ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gidererek Anayasa Mahkemesinin belirttiği ilkelere uygun yeni bir karar vermesi beklenir.

İhalenin feshi davası sonucunda aleyhinize hükmedilen para cezasının tahsili amacıyla vergi dairesine gönderilmek üzere düzenlenen belgenin iptal edilmesi, uğradığınız mağduriyetin giderilmesi için yeterli ve etkili bir yol olarak kabul edilmektedir. Söz konusu ihale bedeli üzerinden hesaplanan para cezasının henüz sizden tahsil edilmediği durumlarda, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın sil baştan görülmesi anlamını taşıyan yeniden yargılama yapılmasına gerek duyulmamaktadır.

Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılması için ilgili derece mahkemesine gönderilmesine karar verir. Mahkemenin temel yaklaşımı, ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri ortadan kaldıracak adımların atılmasıdır.

İşyerindeki bir uygulamayı eleştirdiğiniz için iş akdinizin feshedilmesi ve açtığınız davanın tatmin edici gerekçeler sunulmadan reddedilmesi Anayasa ile güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Demokratik bir toplumda çalışanların da fikirlerini açıklama özgürlüğü bulunmakta olup devletin bu özgürlüğe en yüksek güvenceyi sağlaması gerekmektedir.

Hapishanede yazdığınız mektubun haksız yere sansürlenmesi sebebiyle haberleşme hakkınızın ihlal edildiği tespit edilse dahi, bu ihlal kararıyla birlikte doğrudan size manevi tazminat ödenmesine hükmedilmeyebilir. Anayasa Mahkemesi, temel bir hakkın ihlal edildiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin ve yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması için öncelikle en uygun hukuki aracı belirler.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdiğinde, doğrudan maddi veya manevi tazminata hükmetmek yerine yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin tespit edilmesi durumunda, hak ihlalinin ve ortaya çıkan mağduriyetin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır.

Cezaevindeyken bir gazeteye hapishanedeki sorunları anlatan mektubunuzun somut ve yeterli bir gerekçe gösterilmeden alıkonulması, Anayasa ile güvence altına alınan ifade özgürlüğünüzün ihlali anlamına gelir. Tutuklu veya hükümlü olmanız, temel hak ve hürriyetlerden tamamen mahrum bırakılacağınız anlamına gelmez çünkü mahpusların da ifade özgürlüğü anayasal koruma altındadır.

Anayasa Mahkemesi mektubunuza haksız yere el konulduğunu tespit ederek ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğine karar verirse, size manevi tazminat ödenmesine ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir. İhlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için temel kural eski hale getirmenin sağlanmasıdır.

Anayasa Mahkemesi bu tür ihlallerin tespit edilmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın ilgili derece mahkemesine gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Kurulan bu hüküm doğrultusunda, yerel mahkemenin yeniden yargılama işlemlerini başlatarak Anayasa Mahkemesinin tespit ettiği ihlal nedenlerini gidermesi ve anayasal ilkelere uygun yeni bir karar vermesi zorunludur.