İnsan Hakları

Arazinize kamulaştırmasız el atılması nedeniyle adınıza hükmedilen tazminat bedelinin enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin taşınmazlara kamulaştırma yapmadan el atması zaten ilgili kanunlarda belirtilen usullere uymayan bir müdahaledir ve bu durum başlı başına bir hukuka aykırılık oluşturmaktadır.

Taşınmazınıza kamulaştırma yapılmadan el atıldığı için açtığınız davada aleyhinize yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi, mülkiyet hakkınıza yapılmış kanuni dayanağı olmayan bir müdahale olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda, idarenin usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmaza fiilen el koyması sebebiyle açılan davalarda mağdur olan vatandaşın üzerine bir de yargılama masraflarının bırakılmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Devletin size ait bir taşınmaza yasal usullere uymadan doğrudan el atması durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idarenin ilgili kanunlarda belirtilen usulleri takip etmeden vatandaşın arazisine el koyması anayasal bir güvence olan mülkiyet hakkı kuralına açık bir aykırılık oluşturmaktadır.

Terör olayları nedeniyle mülke ulaşılamaması gibi devam eden durumlarda, başvuru süresinin mülkiyete yönelik müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararına göre, zarar konusu olayın sürekli devam ettiği durumlarda somut bir tarih belirlenemeyeceğinden, başvuru süresinin katı bir şekilde yorumlanması hukuka aykırıdır.

Kamulaştırma bedelinizin dava ve fiili ödeme tarihleri arasında geçen sürede enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Devletin mülkiyet hakkına yaptığı kamulaştırma müdahalesinin orantılı olabilmesi için taşınmazın gerçek bedelinin malike ödenmesi ve bu bedelin tespit edildiği tarih ile ödeme tarihi arasında enflasyon etkisiyle hissedilir bir değer kaybı yaşanmamış olması gerekir.

Süregelen ve uzun zamana yayılan mülkiyete erişememe durumlarında, tazminat için başvuru süresi ancak tarafınıza yönelik müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devam eden güvenlik olayları için kesin ve tek bir zarar tarihi belirlenmesi mümkün olmadığından, başvuru süresinin müdahalenin kesildiği tarihten başlatılması gerekmektedir.

Mülkünüze ulaşamamanız gibi sürekli devam eden müdahalelerde zarar konusu olay için somut ve tek bir tarih belirlenmesi hukuken mümkün olmadığından, başvuru süresinin müdahalenin tamamen kesildiği ve sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. İlgili kanunda belirtilen altmış günlük sürenin, köye veya tarlaya gidememe durumunun başladığı ilk günden itibaren hesaplanması, sizin altmışıncı günden sonra her gün yeniden komisyona başvurmanızı gerektirecek mantıksız bir sonuç doğurur.

İdarenin başvuru sürelerini katı ve aşırı şekilci bir biçimde yorumlayarak talebinizi reddetmesi, anayasal güvence altında olan haklarınızı ihlal eden bir uygulama olarak kabul edilmektedir. İlgili yargı kararlarında da vurgulandığı üzere, zarar konusu olayın âdeta her yıl kesintiye uğrayarak tekrarlandığını varsayan ve Zarar Tespit Komisyonu başvuru süresini buna göre hesaplayan idari yaklaşım son derece haksızdır.

Mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde Anayasa Mahkemesi doğrudan size bir parasal ödeme yapılmasına hükmetmek yerine, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla genellikle ilgili yerel mahkemede davanın yeniden görülmesine karar vermektedir. İlgili yargı merciine dosyanız gönderildiğinde, bu makamların yapması gereken temel iş yeniden yargılama işlemlerini ivedilikle başlatmak ve Anayasa Mahkemesi tarafından verilen ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere tam olarak uygun biçimde yeni bir karar tesis etmektir.

Mülkünüze devam eden bir müdahale yüzünden ulaşamıyorsanız, komisyona başvuru süreniz mülkünüze yönelik bu müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülke ulaşılamaması gibi süregelen müdahalelerde zararı doğuran olay için kesin ve tek bir tarih belirlemek mümkün değildir.