İnsan Hakları

Kamulaştırma veya haksız el atma neticesinde kazandığınız tazminat bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması, Anayasa Mahkemesi tarafından mülkiyet hakkının açık bir ihlali olarak değerlendirilmektedir. Yüksek mahkeme, hak edilen bedellerin enflasyon karşısında erimesinin vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini kabul etmekte ve bu durumun anayasal güvencelere aykırı olduğunu vurgulamaktadır.

Tıbbi ihmal iddialarına dayanan tazminat davalarında uyuşmazlığın temeli haksız fiil olarak değerlendirildiğinden, özel hastanelere karşı açılan davalarda dahi ticari faiz yerine yasal faiz uygulanması hukuka uygun kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir kişinin haksız fiil kaynaklı alacağına hangi faiz türünün uygulanacağı konusu doğrudan mülkiyet hakkı kapsamında kesin bir beklenti yaratmamaktadır.

Hukuka aykırı olduğu mahkeme kararıyla kesinleşen idari bir işlem nedeniyle uğradığınız zararların tazmin edilmesini idareden talep edebilirsiniz. Hukuk devletinde idare, hukuka aykırı olarak tesis ettiği işlemlerin sebep olduğu ihlalleri gidermekle yükümlüdür.

Mesleğinizi icra etmenizin zorunlu ön şartı olan sürücü belgenize haksız yere el konulması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınıza yönelik bir müdahale teşkil eder. Anayasa tarafından korunan mülkiyet hakkı sadece taşınır veya taşınmaz malları değil, aynı zamanda ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını da kapsamaktadır.

İşinize iade edildikten sonra size geçmişe dönük olarak ödenen maaş farklarına faiz işletilmemesi nedeniyle alacağınızın enflasyon karşısında erimesi durumunda mülkiyet hakkı ihlali gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikmeyle ödedikleri durumlarda para alacağında meydana gelen değer aşınmalarının kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı bir yük oluşturduğunu kabul etmektedir.

Arazinize el konulması sebebiyle açtığınız davada aleyhinize mahkeme masraflarına ve vekâlet ücretine hükmedilmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, idarenin haksız eylemi nedeniyle vatandaşın açmak zorunda kaldığı kamulaştırmasız el atma davalarında vatandaşın aleyhine yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin kanuni bir dayanağı bulunmadığına karar vermiştir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparken harç ve masrafları karşılama imkânınız bulunmuyorsa, başvurunuzla birlikte ekonomik durumunuzun yetersizliğini belirterek adli yardım talebinde bulunabilirsiniz. Mahkeme, geçiminizi önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğunuzu anlaması hâlinde, açıkça dayanaktan yoksun olmayan başvurunuz için adli yardım talebinizi kabul etmektedir.

Bir yargılama sırasında malvarlığınız üzerine konulan ihtiyati tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için hem kapsamı hem de süresi bakımından orantılı olarak uygulanması şarttır.

İhtiyati tedbirin uzun sürmesinden kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlallerinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için genellikle yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmamakta ve doğrudan tazminat ödenmesi yoluna gidilmektedir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan asıl sorunun tedbirin kendisi değil, bu tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi olduğuna dikkat çekmektedir.

Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı niteliğinde olmayan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte eşyanızın müsadere edilerek infazına girişilmesi mülkiyet hakkınızı ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına müsadere yoluyla yapılan müdahalenin keyfî veya hukuka aykırı olup olmadığının ileri sürülebileceği yeterli güvencelerin sağlanması gerektiğini belirtmektedir.