İnsan Hakları

İdarenin kamulaştırma bedelini hak sahiplerine ödemeden veya ödendiğine dair usulüne uygun bir bildirim yapmadan taşınmazı kendi adına tescil ettirmesi anayasal mülkiyet güvencelerine aykırılık oluşturmaktadır. Anayasa'nın ilgili hükümleri gereğince usulüne uygun bir kamulaştırma işleminden bahsedilebilmesi için taşınmazın gerçek karşılığının ödenmesi zorunluluk taşır.

Komşunuza verilen ruhsat nedeniyle evinizin cephesinin kapanması ve güneşinizin kesilmesi durumunda ruhsatın iptalini talep etme hakkınız bulunmakla birlikte, bu durum doğrudan mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. İdare mahkemeleri, verilen inşaat ruhsatı ve yapı kullanım izin belgesinin bölgedeki nazım ve uygulama imar planlarına, örneğin bitişik yapı nizamı gibi plan verilerine uygun olup olmadığını incelemektedir.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtığınızda, yargılama devam ederken çıkarılan bir kanun nedeniyle alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması durumunda Anayasa Mahkemesi ihlal kararı verebilmektedir. Yüksek mahkeme, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yapılan bir kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı anayasal hakların ihlali olarak görmektedir.

Asker kökenli bir profesör olarak sivil meslektaşlarınıza göre daha düşük bir ek gösterge rakamına tabi tutulmanız, Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak eşitlik ilkesine aykırıdır.

Mahkemenin hatalı yönlendirmesi sonucu boşuna yatırılan istinaf başvuru harcı nedeniyle yaşanan maddi kayıplar, her durumda doğrudan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları incelerken ihlal iddiasına konu edilen zararın kişisel ve anayasal önem taşıyıp taşımadığına bakmaktadır.

Bir davanın yargılaması sırasında taşınmazınız üzerine konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızın ihlaline yol açabilir. Mahkemeler tarafından uygulanan ihtiyati tedbir kararının mülkiyet hakkını sınırlandıran bir müdahale olarak ölçülü kabul edilebilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Arazinizin kamulaştırılması karşılığında size ödenen kamulaştırma bedeli tutarının enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle hukuki yollara başvurarak bu değer kaybının giderilmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin ödemekle yükümlü olduğu tutarların zaman içinde enflasyon nedeniyle önemli ölçüde erimesi, mülk sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Arazinize el atılması sonucunda bağlanan tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. İlgili yargı kararlarında da açıkça ifade edildiği üzere, kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon oranları gözetilmeden veya eksik değerle ödenmesi kişilere katlanılması zor ve olağan dışı bir külfet getirmektedir.

Kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle hak ihlaline uğradığınız tespit edildiğinde, kural olarak size doğrudan bir tazminat ödenmek yerine dosyanızın yerel mahkemece tekrar ele alınmasına karar verilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür mülkiyet hakkı ihlallerinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılabilmesi için en etkili yolun yeniden yargılama yapılması olduğunu belirtmektedir.

Bir dava kapsamında taşınmazınızın üzerine konulan tedbir kararının çok uzun yıllar boyunca devam etmesi ve mülkünüzü kullanmanızın belirsiz bir şekilde engellenmesi durumunda mülkiyet hakkınız ihlal edilmiş sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin anayasaya uygun ve ölçülü kabul edilebilmesi için uygulamanın hem kapsamı hem de süresi itibarıyla orantılı olması gerekmektedir.