İnsan Hakları

Bireysel başvuru yapıldıktan sonra başvurucunun vefat etmesi halinde, vefat eden kişinin mirasçıları makul bir süre içinde başvuruyu takip etme iradelerini ortaya koyarak süreci devam ettirebilirler. Anayasa Mahkemesi kuralları gereği, başvuru tarihinden sonra gerçekleşen ölüm olaylarında normal şartlarda başvuru hakkında işlemden kaldırılma kararı verilebilmektedir.

Haksız tutukluluk nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurduğunuzda, mahkeme öncelikle olağan kanun yollarının tüketilip tüketilmediğini inceleyerek başvurunuzu kabul edilemez bulacaktır. Dosyanızda yer alan bilgilere göre, kanuna uygun olarak tutuklandıktan sonra hakkınızda beraat kararı verilmişse öncelikli olarak tazminat talebinde bulunabilme imkânı sağlayan yasal yollara başvurmanız gerekmektedir.

Bireysel başvuru süresinin başlangıcı, nihai kararın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden öğrenildiği tarih olarak kabul edildiğinden, bu tarihten itibaren otuz günlük süreyi geçirmeniz durumunda başvurunuz reddedilebilmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, nihai kararı sistem üzerinden okuyarak öğrendiğiniz an itibarıyla başvuru süreniz işlemeye başlamaktadır.

İdarenin gerekçesiz fesih işlemine karşı açtığınız davanın yerel mahkemelerce reddedilip kesinleşmesi durumunda, Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde ihlalin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yoluna gidilebilmektedir. Yüksek mahkeme, idarenin fesih yönünde kullandığı takdir yetkisinin kanuni dayanaklarının gösterilmemesini ve müdahalenin mesleğiniz üzerindeki etkilerine dair yeterli gerekçe sunulmamasını anayasal bir ihlal olarak görmektedir.

Toplantı ve gösteri yürüyüşüne katıldığınız için hakkınızda yalnızca yakalama veya gözaltı tedbiri uygulandığı durumlarda doğrudan bireysel başvuru yapmak yerine öncelikle tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına veya beraata karar verilmişse, uğradığınız zararların giderilmesi amacıyla Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında öngörülen tazminat yolunu tüketmeniz kural olarak zorunludur.

Yargılama süreciniz devam etse dahi, uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve ölçüsüz bir şekilde uzun sürmesi durumunda uğradığınız zararların telafisi için tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, kişinin hürriyetinden yoksun bırakılmasının meşru bir amaca dayanmadan ve ölçüsüzce uzatıldığı durumlarda, yargılamanın kesinleşmesini beklemeden bireysel başvuru yoluyla ihlal kararı verebilmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından yaşama yönelik riskin açıkça öngörülebilir olduğu saptanan kesin ve bağlayıcı bir ihlal kararına rağmen, savcılığın bu riski öngörülemez bularak dosyayı kapatması hukuken kabul edilemez bir durumdur. Şüpheli ölüm olaylarının tüm boyutlarıyla aydınlatılması ve sorumluların belirlenmesi, devletin yaşam hakkı kapsamındaki usul yükümlülüklerinin en temel gereğidir.

Bireysel başvuru yapıldıktan sonra başvurucunun vefat etmesi durumunda, mirasçıların makul bir süre içinde Anayasa Mahkemesine bildirimde bulunarak başvuruya devam etmek istediklerini beyan etmemeleri halinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Mahkeme, vefat durumunu tespit ettiğinde öncelikle mirasçılara veya başvuru vekiline bir müzekkere göndererek başvuruya devam edilip edilmeyeceğini sorar ve bunun için süre verir.

Yargılamanın çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce, hukuk sistemimizde bu tür şikayetler için özel olarak oluşturulmuş olan Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına yönelik olarak kanunla kurulan bu komisyona başvuru yapılması, bireysel başvurunun ikincil niteliği gereğince zorunlu bir adımdır.

İdare mahkemesince reddedilen ikramiye talebinizle ilgili olarak, anayasal haklarınızın ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna giderek yeniden yargılama talep etme imkanınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, bu tür uyuşmazlıklarda sorunun doğrudan ilgili kanun hükmünden kaynaklandığını tespit etmiştir.