İnsan Hakları

İdare tarafından babanızla görüşmenizin engellenmesi ve infaz hâkimliğinin de şikâyetinizi esastan incelememesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde ihlal kararı verilebilir ve yeniden yargılama yoluna gidilebilir. Anayasa Mahkemesi, aile fertleriyle görüşme talebinin yargı makamları tarafından görevli ve yetkili olunmadığı gerekçesiyle esasa girilmeden reddedilmesini, aile hayatına saygı hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlali olarak değerlendirmektedir.

Mahkemenin nihai kararını UYAP sistemi üzerinden öğrenmenizden itibaren kanunda belirtilen otuz günlük süreyi geçirdiğiniz takdirde yapacağınız başvuru süre aşımı nedeniyle kabul edilmeyecektir. İlgili kanun düzenlemeleri gereğince, Anayasa Mahkemesine yapılacak başvuruların olağan yolların tüketildiği veya yol öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde gerçekleştirilmesi zorunludur.

Davanızın uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunla kurulan Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına dair şikayetler için öncelikle ilgili idari ve yasal başvuru yollarının işletilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Ceza infaz kurumlarındaki barınma, temizlik ve sağlık gibi fiziksel şartların uygunsuzluğuna yönelik şikayetlerinizi öncelikle infaz kurumunun idare ve gözlem kuruluna, oradan sonuç alamazsanız infaz hâkimliği makamına iletebilirsiniz. İnfaz hâkimliklerinin temel görevlerinden biri, tutuklu ve hükümlülerin barındırılma koşulları ile temizlik ve sağlık şartlarına ilişkin şikayetlerini esastan inceleyip karara bağlamaktır.

Hapishanedeki tutulma şartlarının kötülüğüne yönelik savunulabilir iddialarınızın infaz hakimliği tarafından görevsizlik gerekçesiyle esastan incelenmeden reddedilmesi durumunda, kötü muamele yasağı ile bağlantılı olarak anayasal haklarınızdan biri olan etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, temel hak ihlali iddialarının yalnızca kağıt üzerinde başvuru yollarının bulunmasıyla değil, bu yolların uygulamada da başarı şansı sunacak ve iddiaların esasını inceleyecek şekilde işletilmesiyle korunması gerekmektedir.

Yargılamanın makul sürede tamamlanmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce, bu tür şikâyetler için özel olarak oluşturulmuş idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekmektedir. Mevzuatımızda yapılan değişikliklerle, mahkemelerdeki yargılama süreçlerinin çok uzun sürmesinden kaynaklanan tazminat talepleri için öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu isimli kurula başvuru yapılması zorunluluğu getirilmiştir.

Açtığınız davanın istinaf aşamasında süre aşımı gibi haksız ve öngörülemez bir usul gerekçesiyle reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda ihlal kararı alabilirsiniz ancak kural olarak doğrudan manevi tazminat alamazsınız. Mahkeme, idare tarafından size sadece maaş ödemesi yapıldığı gün uygulamanın öğrenildiğinin varsayılmasını ve bu tarihten itibaren dava süresinin başlatılmasını aşırı şekilci bularak hak ihlali kararı verecektir.

Cenaze ve taziye törenine katılımınızın haksız ve ölçüsüz bir gerekçeyle engellendiği durumlarda yapacağınız bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali tespiti yapılırsa tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Olayın üzerinden uzun bir süre geçmesi ve vefat eden yakınınızın taziye törenine katılma imkânınızın fiilen ortadan kalkmış olması durumunda, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Ceza infaz kurumunda bulunurken yakınınızın cenaze veya taziye törenine hukuka aykırı gerekçelerle katılmanıza izin verilmemesi durumunda manevi tazminat talep etme hakkınız doğabilmektedir. İdare veya yargısal makamlar tarafından talebinizin makul ve ikna edici olmayan, örneğin soyut güvenlik endişeleri veya yetersiz salgın tedbirleri gibi gerekçelerle reddedilmesi anayasal haklarınızı zedeler.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda, maruz kaldığınız fiziksel şiddet ve sonrasında yürütülen eksik soruşturma nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının hem maddi hem de usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilebilir. Bu ihlalin tespit edilmesi durumunda, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle oluşan mağduriyetinizin giderilmesi için öncelikle tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilir.