İnsan Hakları

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilmeniz kural olarak mümkün değildir. Yasal mevzuatta yapılan değişiklikler ve yürürlüğe giren yeni düzenlemeler kapsamında, yargılamaların uzun sürmesinden kaynaklanan şikayetler için öncelikle başvurulması gereken idari ve yargısal yollar ihdas edilmiştir.

Tutukluluk durumunuza ilişkin itirazlarınızın ilgili yargı makamlarınca makul bir süre içinde değerlendirilmeyerek sonuçsuz bırakılması veya çok geç incelenmesi durumunda, öncelikle kanunda öngörülen tazminat davası yoluna başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, tutuklu bulunan kişilerin serbest bırakılmayı isteme hakkı kapsamında sundukları tahliye taleplerinin veya tutukluluğa itirazlarının geç incelenmesi iddialarını değerlendirirken, öncelikli olarak olağan kanun yollarının kullanılıp kullanılmadığına bakmaktadır.

Gözaltı sürecinde kamu görevlilerinin kötü muamelesine maruz kaldığınız iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce, bu durumu muhakkak ilgili adli mercilere şikâyet ederek olağan hukuk yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Bireyin bir devlet görevlisi tarafından hukuka aykırı ve insan onuruyla bağdaşmayan bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması hâlinde, devletin sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasını sağlamaya elverişli etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü doğar.

Karakol kamera kayıtları ile size yönelik haksız fiziki müdahalenin sabit olmasına rağmen savcılığın olay yerindeki diğer polisleri aklaması durumunda, soruşturmanın eksik yürütüldüğünü öne sürerek bireysel başvuru hakkınızı kullanabilirsiniz. Devlet memurları tarafından haysiyet kırıcı bir işleme tabi tutulduğunuza dair kamera kaydı veya adli muayene raporu gibi güçlü belirtiler varsa, adli makamların tüm sorumlular hakkında detaylı bir inceleme yapması zorunludur.

Davanızın uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce ilgili tazminat komisyonuna müracaat etmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına dayanan şikâyetler için öncelikle kanunla kurulmuş olan ilgili komisyona başvurulması yasal bir zorunluluktur.

Hayır, kamu makamlarının denetim görevlerini yerine getirmemesi sebebiyle yaşanan can kayıplarında, öncelikle idareye karşı usulüne uygun bir dava açmadan doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuramazsınız. Yüksek mahkeme, devletin kişilerin hayatını koruma yükümlülüğünü ihlal ettiği yönündeki iddiaları inceleyebilmek için, hukuk sistemimizde mevcut olan olağan yargısal yolların sonuna kadar kullanılmasını şart koşmaktadır.

Davanızın aşırı uzun sürmesi sebebiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce, yargılamaların uzun sürmesinden kaynaklı ihlal iddialarını incelemekle görevli olan Tazminat Komisyonuna müracaat etmeniz yasal bir zorunluluktur. Anayasa Mahkemesi, hukuk sistemimizde yapılan son yasal değişikliklerle birlikte, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına karşı ilk bakışta ulaşılabilir ve başarı şansı sunan özel bir başvuru yolunun oluşturulduğunu kabul etmektedir.

Tutukluluk sürenizin kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı şikayetiyle Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce, ceza muhakemesi kanununda düzenlenen tazminat davası açma imkânını tüketmeniz gerekmektedir. İlgili mevzuat ve yargı içtihatları uyarınca, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla şayet tahliye edilmişseniz veya hakkınızda verilen hüküm nedeniyle hükümlü hâle gelmişseniz, asıl davanız henüz sonuçlanmamış dahi olsa öncelikle adli yargı mercilerinde tazminat davası açmalısınız.

Hakkınızda verilen beraat kararı kesinleştikten sonra haksız yere tutuklu kaldığınız süreler için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunlarda öngörülen tazminat yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Kanuna uygun olarak tutuklandıktan sonra yargılama sonucunda haklarında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilen kişilere, uğradıkları zararların telafisi amacıyla devletten tazminat talep edebilme imkanı açıkça tanınmıştır.

Haksız yere gözaltında kalmanızın ardından açtığınız tazminat davasında hükmedilen tutarın çok düşük olması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Hakkınızda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar sonrasında açtığınız davalarda, mahkemelerin takdir ettiği manevi tazminat miktarının Anayasa Mahkemesinin benzer durumlar için öngördüğü tutarlara göre kayda değer ölçüde düşük olmaması gerekir.