İnsan Hakları

Mahkemenin sizin ileri sürdüğünüz temel iddiaları incelemeden ve sadece başka bir yargı kolundaki davada alınan raporu temel alarak karar vermesi durumunda bu karara elbette itiraz edebilirsiniz. İdare mahkemeleri önünde görülen davalarda, mahkemelerin uyuşmazlığın esasına etki edecek nitelikteki iddia ve itirazlarınızı makul bir biçimde karşılaması gerekmektedir.

Yaşadığınız bu tür olaylarla ilgili olarak hukuki yolları tüketmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız halinde başvurunuz incelemeye alınmadan reddedilebilir. Hukuk sistemimizde bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, şikâyetinizi öncelikle ve yasal süresinde yetkili idari ile yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmeniz gerekmektedir.

Geri gönderme merkezinde haksız yere idari gözetim altında tutulduğunuz iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız mümkün değildir; öncelikle yetkili idari ve yargısal mercilerde tazminat davası açarak başvuru yollarının tüketilmesi zorunludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, bir kişinin hukuka aykırı olarak idari gözetim altında tutulduğunun tespiti ve bu tutulmadan doğan zararlarının giderilmesi için iç hukukta öngörülen olağan kanun yollarının eksiksiz olarak tamamlanması gerekir.

Cenazenin teslimi, saklanması ve defin işlemleri sırasında yaşanan zorluklar veya dini törenlere getirilen sınırlamalar nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulması hukuken mümkün değildir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, kişinin hak ihlali iddialarını öncelikle derece mahkemelerine taşıması ve olağan kanun yolları tüketilmeden hareket etmemesi gerekir.

Pandemi dönemi gibi olağanüstü süreçlerde dahi eşinizle asgari düzeyde iletişim kurmanızın hukuka aykırı şekilde engellenmesi durumunda, ailenizden koparılmanızdan doğan mağduriyetiniz için manevi tazminat kazanma imkânınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, aynı ceza infaz kurumunda veya farklı cezaevlerinde bulunan eşlerin açık ve öngörülebilir kanuni bir dayanak olmaksızın sadece idari talimatlarla iletişimlerinin kesilmesini net bir hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız başvurularda sadece delillerin yanlış değerlendirildiği veya haksız yere ceza verildiği yönündeki genel şikayetleriniz kural olarak esastan incelenmemekte ve doğrudan mahkumiyet kararınız bozulmamaktadır. Yüksek mahkeme, derece mahkemelerinin kanunları yorumlamasını veya delilleri nasıl takdir ettiğini kural olarak kendi denetim alanının dışında tutmaktadır.

Ceza infaz kurumundaki idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlli olduğunuz ve dönem puanınızın yeterli olduğu tespit edilmesine rağmen, mahkeme kararına dayanmayan örgüt üyeliği varsayımıyla haklarınızın kısıtlanması durumunda bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Kamu makamlarının, yargı mercileri tarafından verilmiş kesin bir mahkûmiyet hükmü olmadan kendi değerlendirmeleriyle kişilere yeni cezai sorumluluklar yüklemesi veya onları suçlu ilan etmesi hukuken korunamaz.

Mahkemenin, uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkileyecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazlarınızı hiç tartışmadan ve incelemeden davanızı reddetmesi, anayasal bir güvence olan gerekçeli karar hakkı ihlaline yol açar. Yargılama sürecinde idarenin hatalı eylem ve işlemleri nedeniyle zarara uğradığınızı ve bu noktada size atfedilebilecek hiçbir kusur bulunmadığını ileri sürmenize rağmen, mahkemenin bu hususları cevapsız bırakması hukuka aykırıdır.

Ceza davası sonucunda beraat ederek tahliye edilmiş olmanıza rağmen tutukluluk sürenizin makul süreyi aştığını iddia ediyorsanız, bu durumla ilgili olarak doğrudan bireysel başvuru yapmanız kural olarak mümkün görülmemektedir. Hukuk sistemimizde haksız veya uzun süreli tutukluluk hâllerinde kişilerin uğradığı zararların telafi edilebilmesi için özel bir yol öngörülmüştür.

Beraat ederek tahliye edildikten sonra doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce ceza muhakemesi kanununda öngörülen tazminat davası açma imkânını tüketmeniz gerekmektedir. Yargılandığınız davada hakkınızda tahliye kararı verilmiş veya beraat etmişseniz, asıl davanız henüz kesinleşmemiş olsa bile kanun yollarının tüketilmesi kuralı gereğince öncelikle adli yargı mercilerinde hakkınızı aramalısınız.