İnsan Hakları

Kamulaştırmasız el atma davalarında kendi kusurunuz olmaksızın mülkiyetinize müdahale edilmesine rağmen aleyhinize yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi mülkiyet hakkınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi, idarenin haksız eylemi nedeniyle açmak zorunda kaldığınız bir davada tarafınıza yargılama gideri yüklenmesinin anayasal haklarınızı zedelediğini kabul etmekte ve bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yolunu açmaktadır.

Ceza yargılamasında aleyhinize beyanda bulunan bir tanığa soru sorma imkânı verilmemesi durumunda Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunabilmeniz için öncelikle olağan kanun yolları aşamasında bu şikâyetinizi dile getirmiş olmanız gerekmektedir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, ihlale neden olduğunu ileri sürdüğünüz iddiaları yargılama aşamasında ve özellikle istinaf veya temyiz gibi başvuru dilekçelerinde usulüne uygun olarak mahkemelere iletmeniz şarttır.

Mahkemelerin uyuşmazlıkta uygulanan hukuk kurallarını açıkça keyfî veya hakkın tesliminden kaçınacak biçimde yorumlaması adil yargılanma hakkının açık bir ihlali anlamına gelir. Normal şartlarda kanun yollarında delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanması derece mahkemelerinin takdirindedir ve bu durum kural olarak bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Mahkemeye sunduğunuz savunmalarınızın ve esasa etkili itirazlarınızın yargı mercilerince hiçbir şekilde değerlendirmeye alınmadan reddedilmesi durumunda, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Yargısal makamların en temel işlevlerinden biri, tarafların ileri sürdüğü maddi ve hukuki sorunları bütünüyle ele almak ve bunları karara bağlamaktır.

Belediye meclis üyeliği gibi yerel yönetim görevleri sırasında aldığınız bir hapis cezası nedeniyle siyasi haklarınızın kısıtlandığına yönelik iddialarınız, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru inceleme yetkisi dışında kalmaktadır. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları incelerken yalnızca Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanına giren temel hak ve özgürlükleri değerlendirmeye almaktadır.

Makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmadan önce, yasal bir zorunluluk olarak Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemeler uyarınca, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin başvuruları incelemekle görevli özel bir komisyon kurulmuştur.

Geri gönderme merkezlerinde hukuka aykırı bir şekilde idari gözetim altında tutulduğunuzu iddia ediyorsanız, doğrudan yüksek mahkemeye başvurmadan önce ulusal hukukumuzda yer alan tazminat yollarını usulüne uygun şekilde tüketmeniz zorunlu kabul edilmektedir. Hukuka aykırı tutulma nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilmeniz için, öncelikle bu tutulmanın hukuka aykırılığının tespiti ve doğan zararlarınızın karşılanması amacıyla yetkili ve görevli mahkemelerde tazminat davası açmanız gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği tespit edilirse, dosyanızın yeniden yargılama yapılması amacıyla ilgili mahkemeye gönderilmesini sağlama hakkınız bulunmaktadır. Yargılama evresinde tanığın beyanlarına karşı savunma hakkınızın elinizden alınması ve tanığın duruşmada hazır edilmemesi gibi usul eksiklikleri tespit edildiğinde, mahkeme bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmakla yükümlüdür.

Haksız tutuklama iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmeniz için, yargılamanız devam ediyor ve henüz hakkınızdaki karar kesinleşmemiş olsa bile doğrudan bireysel başvuru yolunu kullanmanız mümkündür. İlgili karara göre, tutuklama tedbirinin uygulandığı yargılama neticesinde verilen karar kesinleşmiş olsaydı, öncelikle kanunda öngörülen tazminat davası yoluna başvurmanız gerekecekti.

Hakkınızda uygulanan yurt dışına çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbirinin, kişisel, sosyal ve mesleki ilişkilerinize ciddi şekilde zarar vermesi durumunda özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlali olarak değerlendirilmesi mümkündür. Mahkemeler, bu tür tedbirlerin devamına karar verirken kişinin yurt dışındaki ailevi ve mesleki bağlarını, isnat edilen suçun niteliğini ve delil durumunu mutlaka birlikte değerlendirmek zorundadır.