İnsan Hakları

Hakkınızda yürütülen bir disiplin sürecinde makul bir süre tanınmadan ve baskı altında alelacele savunmanızın alınarak ceza verilmesi, idari işlemin sakatlanmasına yol açabilecek hukuka aykırı bir durumdur. Anayasal bir güvence olan savunma hakkı tanınmadan asker kişilere disiplin cezası verilemez ve bu hakkın etkin kullanımı için idarece makul bir sürenin verilmesi zorunludur.

Davanızın yıllarca sürmesi ve bir türlü sonuçlanmaması durumunda, adil yargılanma hakkınızın ayrılmaz bir unsuru olan makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla hukuki yollara başvurabilirsiniz. Özellikle bilişim hukuku gibi teknik dosyaların karmaşıklığı, dijital delillerin toplanması ve bilirkişi incelemelerinin uzaması, dava süreçlerini uzatan faktörler arasında yer almaktadır.

Çevresel ihlallerin önlenmesi için sivil toplum kuruluşlarının hukuki girişimlerde bulunması, doğanın yargı önünde temsil edilebilmesi açısından son derece önemlidir. İdari yargıda derneklerin çevre koruma amacıyla iptal davaları açabilmesi olağan bir durum olsa da, iş bireysel başvuru aşamasına geldiğinde yargısal makamlar genellikle tüzel kişilerin yalnızca kendi tüzel kişilik hakları için başvuru yapabileceğini belirtmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kuralları uyarınca, bir sivil toplum kuruluşunun veya derneğin, ihlalden doğrudan etkilenen bir mağdur adına tek başına başvuru yapması kural olarak kabul edilmemektedir. Mahkeme sistemi, soyut olarak hak ihlallerinin şikayet edildiği genel halk davalarına izin vermez ve başvurucuların mutlak surette mağdur sıfatı taşımasını şart koşar.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından adil yargılanma hakkınızın ve masumiyet karinenizin ihlal edildiğine hükmedilmesi durumunda, yaşadığınız mağduriyeti gidermek amacıyla tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. İlgili emsal kararda mahkeme, yargılamada aynı hâkimin farklı aşamalarda görev alması ve savcının basına yaptığı önyargılı açıklamalar nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğini açıkça tespit etmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen geçici tedbir kararlarının devletler tarafından gecikmeksizin yerine getirilmemesi, bireysel başvuru hakkı kullanımının engellenmesi anlamına gelir ve açık bir sözleşme ihlalidir. Mahkeme, acil durumlarda telafisi imkansız zararları önlemek amacıyla devletlere bağlayıcı nitelikte acil tedbir kararları verebilmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurduktan sonra gerçekleşen yeni hukuki gelişmeleri mahkemeye bildirmeyi unutmanız, kasten yanıltma amacı taşımadığı sürece otomatik olarak davanızın reddedilmesine yol açmayacaktır. İlgili hükümet bu durumu bireysel başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak nitelendirip davanın düşürülmesini talep edebilse de, mahkeme bu itirazları son derece titiz bir şekilde değerlendirmektedir.

Davanızın aşırı uzun sürmesi nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurmadan önce, ülkenizdeki hukuk sisteminde öngörülen tüm başvuru yollarını, özellikle de anayasa mahkemesine bireysel başvuru yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yüksek mahkemenin yargılamanın uzamasıyla ilgili şikayetinizi reddetmesinin ardından, doğrudan uluslararası bir mahkemeye gitmek yerine anayasa mahkemesine itirazda bulunmanız beklenmektedir.

Ulusal mahkemeler sizin lehinize bir ihlal kararı vermiş olsa bile, bu kararın gerektirdiği genel önlemler henüz uygulanmadığı ve yasalarda gerekli değişiklikler yapılmadığı sürece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine mağdur sıfatı ile başvurmaya devam edebilirsiniz. Her ne kadar Bosna Hersek Anayasa Mahkemesi, "Diğerleri" kategorisindeki vatandaşların başkan veya başkan yardımcısı seçimlerine katılmasını engelleyen düzenlemelerin ayrımcı olduğunu açıkça kabul etmiş olsa da, anayasada ve seçim yasalarında bu eşitsizliği giderecek fiili bir düzenleme yapılmamıştır.

Parlamentoda milletvekili olarak görev yapıyor olmanız, seçim sistemindeki ayrımcı uygulamalar nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel olarak başvurmanıza hiçbir şekilde engel teşkil etmemektedir. Hükümet organları veya bu organları oluşturan bireyler kurumları adına başvuru yapamasa da, dayanılan hak ve özgürlükler kişisel olarak sizi ilgilendirdiği için bu süreçte bir devlet kurumunu değil, doğrudan kendi bireysel haklarınızı temsil ediyorsunuz.