HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

Anayasa Mahkemesinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna dair verdiği iptal ve ihlal kararları doğrultusunda, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle davanız için yeniden yargılanma talep etmeniz mümkündür. Yüksek mahkeme, daha önce verdiği kararlarda sanıkların irade beyanlarının alınması usulündeki güvence eksiklikleri, müdafi yardımından yeterince yararlanılamaması ve itiraz mercilerinin etkili bir denetim yapmaması nedenleriyle bu kurumun uygulamasını sorunlu bulmuştur.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını kabul etmeniz, beraat kararı verilmesinden feragat ettiğiniz veya suçlu sayılmayı peşinen kabul ettiğiniz anlamına gelmemektedir. Ancak uygulamada ilk derece mahkemelerinin eksik incelemeyle karar vermesi ve itiraz mercilerinin de bu kararları esastan incelemeyip hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek bir cümleden ibaret gerekçelerle reddetmesi üzerine Anayasa Mahkemesi bu sistemi anayasallık denetimine tabi tutmuştur.

Anayasa Mahkemesi tarafından adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanızda yeniden yargılama yapılması gerekmektedir. İhlal kararı ilgili yargı mercilerine gönderilir ve mahkemelerin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir.

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında ileri sürdüğünüz delillerin ve itirazların mahkemelerce yeterince incelenmemesi, adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Ceza yargılamalarında mahkemelerin, sanıkların beraat etme ihtimalini ortadan kaldıracak şekilde eksik inceleme yapması ve sadece şekli şartlara bakarak karar vermesi hukuki güvenceleri ortadan kaldırmaktadır.

İtiraz mercilerinin ileri sürdüğünüz argümanları değerlendirmeyip sadece şekli şartların oluşup oluşmadığına bakarak basmakalıp gerekçelerle ret kararı vermesi, etkili bir denetim yapılmadığını göstermektedir. Hukuki süreçlerde itiraz yollarının, başvuranların iddia ve delillerinin dikkate alındığı, çatışan menfaatlerin dengelendiği ve temel haklara yapılan müdahalenin ölçülülüğünün incelendiği yerler olması beklenir.

Hakkınızda verilen ihlal kararının ardından, ihlalin ve olumsuz sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın ilgili mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama sürecinin başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, bu tür ihlallerin tespitinden sonra yargı mercilerince yapılması gereken asıl işin, ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri ortadan kaldıran yeni bir karar vermek olduğunu belirtmektedir.

Ceza davası sonucunda hakkınızda eksik inceleme ve yetersiz gerekçe ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi, adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkemelerin size yüklenen suçun sabit olup olmadığını yeterince araştırmadan ve sunduğunuz delilleri toplamadan karar vermesi hukuka aykırı kabul edilmektedir.

İtiraz mercilerinin dosyanızdaki özel iddiaları değerlendirmeden tek bir cümlelik basmakalıp ifadelerle itirazınızı reddetmesi adil bir yargılama olarak kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, itiraz kanun yolu incelemesinin sadece kararda hukuka aykırılık bulunmadığını belirten genel geçer ve soyut gerekçelerden oluşmasını hak ihlali olarak görmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna dair verilen iptal ve ihlal kararları dikkate alındığında, geçmişte hakkınızda verilen bu yöndeki kararların adil yargılanma hakkının sağladığı güvencelere uygun şekilde yürütülmediği kabul edilmektedir. İlgili yasal düzenlemelerin, sanıkların irade beyanlarının alınması usulündeki güvence eksiklikleri ve kamu gücünü kullananların keyfî davranışlarının önüne geçilmesine imkân tanımaması sebebiyle Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiği görülmektedir.

İtiraz mercilerinin kararları dosya üzerinden yeknesak bir şekilde ve sadece şekli şartlar yönünden inceleyerek reddetmesi, etkili denetim yolu eksikliği yarattığından hak arama özgürlüğünün ihlali kabul edilmektedir. İtiraz makamlarının genel olarak matbu ve soyut gerekçelerle, ilk derece mahkemelerinin kararlarında hukuka aykırılık bulunmadığını belirten tek cümlelik red kararları vermesi adil yargılanma hakkını zedelemektedir.