HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

İtiraz mercilerinin dosya üzerinden yeknesak bir şekilde ve sadece şeklî şartlar yönünden inceleme yaparak itirazları tek cümlelik gerekçelerle reddetmesi adil yargılanma hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılan itirazlarda, üst mahkemelerin davayla doğrudan ilgili olan itirazları, örneğin hatalı bilirkişi raporu iddialarını, esaslı bir şekilde değerlendirmesi ve yeterli bir gerekçe ile cevap vermesi gerekmektedir.

Yeni yasal düzenlemelerle birlikte, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı artık istinaf ve belirli durumlarda temyiz kanun yollarına başvurulabilmesi imkânı getirilmiştir. Geçmiş dönemdeki uygulamalarda, bu kararlara karşı yalnızca sınırlı bir itiraz yolunun bulunması ve üst mercilerin sadece şeklî denetim yapması, kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarını önlemekte yetersiz kalmış ve çeşitli hak ihlallerine neden olmuştur.

Mahkeme, avukatınızın vekaletnamedeki özel yetkisine dayanarak sonradan yaptığı hükmün açıklanmasının geri bırakılması talebini mutlaka dikkate almalı ve buna göre bir değerlendirme yapmalıdır. Yargıtay kararlarına göre, bu kurumun uygulanmasını kabul etmeme yönündeki beyan şahsa sıkı surette bağlı bir hak olmakla birlikte, vekaletnamede bu hususta özel bir yetki bulunması halinde müdafi tarafından da bu hak ve yetki kullanılabilmektedir.

Hayır, itiraz mercilerinin başvurularınızı dosya üzerinden tekdüze bir şekilde ve sadece şekli şartlar yönünden inceleyerek reddetmesi yasalara ve anayasal güvencelere uygun bir yaklaşım değildir. Yüksek mahkeme kararlarında vurgulandığı üzere, itiraz makamlarının kararlarında ilk derece mahkemesi kararlarında hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek bir cümleden ibaret gerekçeler kullanması ciddi bir usul sorunudur.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesini kabul etmeniz, doğrudan suçlu olduğunuzu kabul ettiğiniz veya beraat kararından vazgeçtiğiniz anlamına gelmemektedir. Ancak mevcut anayasal değerlendirmelere göre, bu kurumun uygulanma usulünde sanıkların irade beyanlarının alınması aşamasında ciddi bir güvence eksikliği bulunduğu tespit edilmiştir.

Mahkemenin itirazınızı dosyanın esasına girmeden sadece şeklî olarak inceleyip reddetmesi adil yargılanma hakkınızı ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hagb kararlarına yapılan itirazları inceleyen mercilerin, itirazları yalnızca şekil şartları yönünden değil davanın esasıyla ilgili hususları da göz önünde bulundurarak değerlendirmeleri ve itirazlara yeterli bir gerekçeyle cevap vermeleri gerekmektedir.

Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı niteliğinde olmayan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte eşyanızın müsadere edilerek infazına girişilmesi mülkiyet hakkınızı ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına müsadere yoluyla yapılan müdahalenin keyfî veya hukuka aykırı olup olmadığının ileri sürülebileceği yeterli güvencelerin sağlanması gerektiğini belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından adil yargılanma ve mülkiyet haklarınızın ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanızın yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir. Tespit edilen ihlalin sonuçlarını telafi etmenin en etkili yolu, mahkemenin ihlal kararına uygun bir şekilde dosyayı tekrar ele almasıdır.

Ceza yargılaması sonucunda hakkınızda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmişse, idare mahkemelerinin bu karara dayanarak sizin kesin olarak suçlu olduğunuzu belirten ifadelerle davanızı reddetmesi hukuka aykırıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bu tür durumlarda kişinin suçluluğu kesinleşmiş bir yargı kararıyla sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz ve kamu makamları tarafından suçlu muamelesine tabi tutulamaz.

İtiraz merciinin dosyanın esasına girmeden, iddialarınızı ve sunduğunuz delilleri değerlendirmeden sadece şeklî şartların oluşup oluşmadığına bakarak soyut ve matbu gerekçelerle itirazınızı reddetmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılan itirazların incelenme usulünü sorunlu bulmuş ve bu sürecin etkisiz bir hak arama yöntemine dönüştüğünü tespit etmiştir.