Gözaltı

Gözaltı sürenizin uzatılmasına dair resmi bir karar bulunmamasına rağmen fazladan bekletildiğiniz saatler için devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakıldığı bu süreçlerde, yasal gözaltı sürelerine harfiyen uyulması çok temel bir zorunluluktur.

Gözaltı sürecinde şiddete maruz kaldığınızı iddia etmenize rağmen, soruşturmanın ilk aşamalarında kendi seçtiğiniz avukatınızın huzurunda verdiğiniz ifadelerde bu durumu dile getirmemiş olmanız, savcılığın yapacağı değerlendirmeyi ve şikayetinizin sonucunu ciddi şekilde etkileyebilmektedir. Devletin, kötü muamele iddialarına karşı derhâl ve resen etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü bulunmakla birlikte, mağdurun uzun süre bu iddiaları sessiz bırakması ve olay anlatımı yapmaması yürütülen soruşturmanın seyrini değiştirmektedir.

Açtığınız davada sonucun değişmesine etki edebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması ve makul bir gerekçe ile yanıtlanmaması durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olur. Kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkeme kararlarının, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli ve aydınlatıcı gerekçe içermesi zorunludur.

Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkınızda beraat kararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi durumunda gözaltında geçirdiğiniz süreler için devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Ceza muhakemesi mevzuatı uyarınca, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen kişiler, kendilerine haksız yere uygulanan koruma tedbirleri nedeniyle uğradıkları her türlü zararın tazminini dava yoluyla isteyebilirler.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve savunmalarınıza kararlarında makul ve somut bir gerekçeyle yanıt verme zorunluluğu bulunmaktadır. Anayasamızda güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamayı amaçlar.

Evet, yargılama sonucunda aldığınız hapis cezasının süresi, dava sürecinde tutuklu kaldığınız süreden daha az ise fazladan cezaevinde geçirdiğiniz bu günler için devletten tazminat talep edebilirsiniz. Ceza muhakemesi hukukumuzda yer alan kurallara göre, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süreleri hükümlülük sürelerinden fazla olan kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarının tazminini isteme hakkına sahiptir.

Gözaltı giriş ve çıkış raporlarınız arasındaki açık farklar, devletin kontrolü altındayken yaralandığınızı gösteren çok güçlü bir kanıt olup bu durum kolluk kuvvetlerinin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamelede bulunduğuna işaret edebilir. Bir kişi devletin gözetimi altındayken vücudunda yaralanmalar meydana gelmişse, yetkili makamlar bu yaralanmaların nasıl oluştuğuna dair tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirmekle yükümlüdür.

İdare mahkemesinin gözaltı sürecindeki şiddet iddialarını araştırmak yerine yalnızca polis tutanaklarına dayanarak davanızı reddetmesi durumunda, bu kararın anayasal haklarınızı ihlal ettiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Kötü muamele iddialarına dayalı tazminat davalarında idare mahkemelerinin, özellikle güç kullanımı iddialarını değerlendirirken gözaltı girişinde ve çıkışında alınan sağlık raporları arasında bir fark olup olmadığını mutlaka araştırması gerekmektedir.

Gözaltı veya muhafaza altına alma işlemi sırasında polisin görevini yapmasını engelleyecek şekilde müdahalede bulunmanız halinde güvenlik güçlerinin bedensel güç kullanması kural olarak kötü muamele sayılmamaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kolluk görevlilerinin etki alanı içindeki bir kişiyi oradan çıkarmaya çalışmak gibi eylemler sonucunda yaşanan arbedede polisin zor kullanması, müdahalenin amacı ve meydana gelen yaralanmanın boyutu dikkate alındığında orantılı kabul edilebilmektedir.

Haksız tutukluluk veya gözaltı nedeniyle uğradığınız maddi zararın karşılanması için açacağınız davalarda hükmedilecek tazminat miktarının her zaman uğradığınız zarara kuruşu kuruşuna eşit olması gerekmeyebilir, lehinize uygun bir tazminata hükmedilmesi de yeterli olabilmektedir. Burada en önemli kural, uygulanan haksız tedbir ile uğradığınız zarar arasında çok net bir nedensellik bağı bulunması zorunluluğudur.