Etkili Başvuru Hakkı

KHK ile ihraç edildikten sonra OHAL Komisyonu veya mahkeme kararıyla göreve iade edilen kamu görevlilerinin, yaşadıkları bu haksız süreç nedeniyle idareden manevi tazminat talep etme imkânları bulunmaktadır. Önceleri yürürlükte olan yasal düzenlemelerde, göreve iade edilen kişilerin kamu görevinden çıkarılmalarından ötürü herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacakları açıkça belirtilmekteydi.

Paranızı geri almak için açtığınız davanın sonradan yürürlüğe giren bir yasal düzenleme gerekçe gösterilerek reddedilmesi, mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin yüksek getiri beklentisiyle şirketlere yatırdıkları bedellerin iadesini talep etmek için başvurdukları hukuki yolların, sonradan çıkarılan yasalarla ortadan kaldırılması anayasal hakların ihlali niteliğindedir.

Arazinize ulaşamamanızdan kaynaklanan zararların tazmini için idareye yaptığınız başvurunun aşırı şekilci bir yorumla süresinde görülmemesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi, mülke ulaşılamaması nedeniyle oluşan zararların tazmini talebiyle yapılan başvurularda, zarar konusu olayın her yıl kesintiye uğrayarak tekrarlandığını kabul eden ve Tazminat Komisyonu başvuru süresini buna göre hesaplayan idari yorumları aşırı şekilci bulmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilen bir hak ihlalinin ardından doğrudan tazminat ödenmesine hükmedilmesi yerine kural olarak yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilmektedir. Mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini talebinin süresinde görülmemesi nedeniyle etkili başvuru hakkı ihlal edildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Ceza infaz kurumlarındaki temel hak ve hürriyetlere müdahale teşkil eden genel uygulamalara karşı yapılan şikayetlerin, yargı mercilerince esastan incelenmeyerek reddedilmesi hukuka uygun bir durum değildir. Mahpusların karşılaştığı hak ihlallerini gidermekle görevli mahkemelerin, idareye başvurulmadığı gibi usule ilişkin gerekçelerle uyuşmazlığın maddi ve hukuki boyutlarını bütünüyle ele almaktan kaçınması, kişilerin hak arama yollarını işlevsiz hale getirir.

Hakkınızda tesis edilen tahdit kodu işleminin iptal edilmesinin ardından idareye karşı açacağınız tazminat davasında yalnızca gerçekleşmiş ve somut belgelerle ispatlanabilen zararlarınızın karşılanmasını talep edebilirsiniz. İdare mahkemeleri hukuka aykırı olduğu tespit edilen bir idari işlem nedeniyle uğranılan zararların tazminine karar verirken makul derecede dikkatli ve özenli bir inceleme yaparak talep edilen zararın söz konusu işlemle doğrudan bağlantılı olup olmadığını değerlendirir.

İdarenin haksız işlemi nedeniyle ailenizden ayrı kalmanızın doğurduğu sonuçlar açıkça ortadayken mahkemelerin manevi tazminat talebinizi kategorik olarak reddetmesi anayasal haklarınızı ihlal edebilir. Hukuka aykırılığı yargı kararıyla sabit olan bir sınır dışı işlemi neticesinde eşinizden ve çocuğunuzdan uzun süre ayrı kalmak zorunda bırakılmanız özel ve aile hayatınıza yapılmış haksız bir müdahale niteliği taşır.

Beraat kararından sonra dosyanın sadece vekalet ücreti yönünden temyiz edilmesi durumunda bile temyiz aşamasında geçen süre yargılama süresine dahil edilmektedir. Sadece avukatlık ücreti için itiraz edilmiş olsa dahi, hakkınızdaki beraat kararının kesinleştiği söylenemeyeceğinden yargılama bitmiş sayılmaz.

Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun yargılama sürelerini yanlış hesaplayarak başvurunuzu reddetmesi durumunda, bu karara karşı öncelikle Bölge İdare Mahkemesine itiraz ettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Komisyonun davanın niteliğini, taraf sayısını ve gerçek yargılama süresini dikkate almadan, özellikle davanın başlangıç ve bitiş tarihlerinde hatalı tespitler yaparak başvuruyu reddetmesi anayasal haklarınızı zedeleyebilmektedir.

Yargılamanızın uzun sürmesi nedeniyle tazminat komisyonu tarafından size ödenmesine karar verilen tutarın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız, bu durumun anayasal haklarınızı ihlal ettiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin kişilerin mağduriyetlerini gidermek için kurduğu hukuki yolların sadece kâğıt üzerinde kalmaması, aynı zamanda pratikte de yeterli bir telafi sağlaması gerekmektedir.