Ceza Hukuku

Devletin, kamu görevlileri tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen şiddet şikayetlerini incelerken olayı aydınlatacak yeterlilikte etkili bir ceza soruşturması yürütme yükümlülüğü bulunmaktadır. Şikayet olmasa dahi açık belirtilerin varlığı halinde savcılık makamlarının derhâl harekete geçerek sorumluları belirlemesi ve delilleri özenle toplaması anayasal bir zorunluluktur.

Mahkemelerin hakkınızda sosyal medya paylaşımları gibi iddialarla yürütülen bir soruşturmada doğrudan yurt dışına çıkış yasağı veya imza verme yükümlülüğü gibi tedbirler uygulayabilmesi için belirli yasal şartların oluşması ve bunların detaylıca açıklanması gerekir. İşlendiği iddia olunan suçtan dolayı kişinin denetim altına alınmasını sağlayan bu önlemler, temelde tutuklama yerine geçen istisnai uygulamalardır.

Trafik çevirmesi gibi durumlarda polislerin size karşı fiziksel güç kullanması kural olarak anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir ancak bu gücün kesin olarak gerekli ve orantılı olması durumunda istisnalar söz konusu olabilir. Şikayetiniz üzerine savcılığın verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair karar tatmin edici bir inceleme içermiyorsa, kolluk kuvvetlerinin kullandığı gücün neden gerekli olduğunu ve sizin tutumunuzla orantılı olup olmadığını açıklayamıyorsa, bu karar hukuka uygun kabul edilemez.

Sizin yere yatarak pasif bir şekilde direnmeniz veya araca binmek istememeniz, kolluk görevlilerinin size karşı doğrudan sert bir fiziksel şiddet veya çelme takma gibi eylemlere başvurmasını yasal ve haklı kılmaz. Kamu görevlilerinin, kendi tutumu nedeniyle güç kullanılması kesin olarak gerekli olmayan bir kişiye karşı fiziksel güce başvurmaları insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlali anlamına gelmektedir.

Kamu görevlileri tarafından şiddete maruz kaldığınıza dair şikayetlerinizde, savcılığın olayı aydınlatabilecek tüm delilleri eksiksiz bir şekilde toplayarak etkili ceza soruşturması yürütmesi anayasal bir zorunluluktur. Savcılık makamının, kamera görüntüleri, hastane darp raporları ve tanık beyanları gibi delilleri sadece toplamakla kalmayıp, bu delilleri bir bütün olarak değerlendirerek polisin uyguladığı şiddetin gerekli ve orantılı olup olmadığını objektif bir şekilde tartışması şarttır.

Sizin bizzat duruşma salonunda bulunma yönündeki açık talebinize rağmen zorlayıcı bir neden olmadan gıyabınızda esasa ilişkin işlemlerin yapılması ve mahkûmiyet kararı verilmesi usul kurallarına aykırılık teşkil eder. Ceza yargılamasında hakkınızda karar verecek olan heyetin karşısında doğrudan kendi sözlerinizle savunma yapabilmeniz büyük bir önem taşır.

Valiliğin soruşturma izni vermemesi kararına itirazınızdan sonuç alamazsanız, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Ölümle sonuçlanan toplumsal olaylarda sorumluların tespiti için etkili bir ceza soruşturması yürütülmesi devletin temel yükümlülüğüdür.

Anayasa Mahkemesi doğrudan yerel makamların yerine geçerek delil incelemesi yapmaz ancak idare mahkemesinin eldeki bu kritik delilleri dikkate alıp almadığını titizlikle denetler. Olay yerinden elde edilen gaz bombası mühimmatı üzerindeki kan lekelerinin maktulün ailesiyle uyuştuğunu gösteren uzmanlık raporları, otopsi bulguları veya kamera görüntüleri gibi doğrudan ceza soruşturmasını gerektiren delillerin idari yargı mercilerince göz ardı edilmesi, etkili soruşturma yükümlülüğü bağlamında ağır bir eksikliktir.

İstinaf mahkemesinin davanın taraflarına daha önce hiç tartışılmayan yeni bir hukuki gerekçe sunarak ve bu konuda savunma hakkı tanımadan kesin karar vermesi, adil yargılanma hakkının temel unsurlarından olan silahların eşitliği ilkesi ihlaline yol açar. Yargılama sürecinde tarafların usule ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve bir tarafın diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürülmemesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi mektubunuza haksız yere el konulduğunu tespit ederek ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğine karar verirse, size manevi tazminat ödenmesine ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir. İhlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için temel kural eski hale getirmenin sağlanmasıdır.