Ceza Hukuku

Soruşturma makamlarının iddialarınızın niteliğiyle bağdaşmayan tıbbi muayenelere sizi zorlaması ve uzmanların uygunsuz yaklaşımı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ikincil mağduriyet oluşturarak hak ihlali sayılabilmektedir. Şikayetinizde fiziksel bir birleşme veya nüfuz etme iddiası bulunmamasına rağmen, salt cinsel istismar beyanınız üzerine makul bir gerekçe gösterilmeksizin jinekolojik muayeneye tabi tutulmanızı mahkeme son derece travmatize edici bulmaktadır.

Yargılamanızın yalnızca sizi susturmak veya siyasi faaliyetlerinizi engellemek gibi gizli bir amaç taşıdığını kanıtlamak oldukça zor ve yüksek standartlara tabi bir durumdur. İlgili emsal karara göre, bir kişinin insan hakları savunucusu olması veya davasının uluslararası çevrelerde siyasi baskı olarak değerlendirilmesi, tek başına yargılamanın kötü niyetli veya siyasi saiklerle yapıldığını kanıtlamaya yetmez.

Soruşturma aşamasında haklarınızdan feragat ettiğinize dair bir belge imzalamanız, ceza davası sürecindeki mağduriyetinize ilişkin haklarınızı kısıtlayabilir ancak bu durum her zaman davanın tamamen etkisiz olduğu anlamına gelmeyebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında görüldüğü üzere, yetkili makamlar mağdurlara haklarını yazılı olarak bildirip bu haklardan feragat ettiklerine dair bir tutanak imzalattıklarında, sonradan bu belgenin yanıltılarak imzalatıldığı iddia edilse bile, dosya kapsamında ek soruşturma işlemi talep edilmemesi yetkililerin yükümlülüklerini yerine getirmediği sonucunu doğurmayabilmektedir.

Devletin, bireylerin cinsel özerklik alanını korumak amacıyla rızaya dayanmayan cinsel eylemleri etkili bir şekilde soruşturma ve cezalandırma yükümlülüğü bulunduğundan, savcılığın salt failin niyetine odaklanarak olayı aydınlatamaması bir hak ihlali teşkil edebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre, yetkili makamların soruşturma aşamasında rızanın bulunmadığı gerçeğini göz ardı etmesi ve failin eylemindeki kastı aşırı dar bir biçimde yorumlaması, mağdurun fiziksel ve psikolojik bütünlüğünü korumada yetersiz kaldıklarını gösterir.

Çocukların cinsel istismar veya şiddet mağduru olabildiği durumlarda, devletin özel hayata saygı hakkı kapsamındaki pozitif yükümlülükleri, çocuğun üstün yararı ilkesinin birincil husus olarak ele alınmasını ve mağdurun özel kırılganlığı ile ihtiyaçlarının yeterince gözetilmesini zorunlu kılar. On sekiz yaşından küçük mağdurların karıştığı olaylarda, yetkililerin yürüttüğü ceza soruşturmalarının çok daha titiz, süratli ve mağdurun psikolojik durumunu koruyacak şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Danıştay veya temyiz makamının, sizin savunmanızı almadan memuriyetten çıkarma cezanızın yasal dayanağını tek taraflı olarak değiştirmesi adil yargılanma hakkına aykırıdır. İdari yargılama hukukunda mahkemelerin, idarenin ileri sürdüğü hukuki sebebi hatalı bularak dosyadan saptadıkları yeni bir nedene göre karar vermesine sebep ikamesi adı verilmektedir.

İdari soruşturma sürecinde size açıkça sorulmayan ve savunma fırsatı verilmeyen bambaşka bir fiil veya hukuki nitelendirme üzerinden yargı mercilerince cezalandırılmanız adil yargılanma kurallarına aykırılık teşkil eder. Bir kişinin memuriyet sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı veya utanç verici hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle cezalandırılabilmesi için, bu suçlamanın öncelikle kişiye açıkça yöneltilmesi ve delillerini sunma imkânının tanınması şarttır.

İletişim içeriklerinin bulunmadığı ve görüşmenin mahiyetinin bilinmediği durumlarda, sadece hakkında soruşturma yürütülen kişilerle telefon görüşmesi yapmış olmanız tek başına silahlı terör örgütü üyeliğinden cezalandırılmanız için yeterli bir delil olarak kabul edilmeyebilir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, söz konusu telefon görüşmelerinin örgütsel bir niteliği olduğuna ve yürütülen soruşturma ile ilgisi bulunduğuna yönelik somut olguların ortaya konulması gerekmektedir.

Adli Tıp Kurumu tarafından verilen raporların denetime elverişli olmaması veya yetersiz kalması durumunda, mahkemenin üniversitelerin ilgili ana bilim dallarından seçilecek uzmanlardan oluşan yeni bir bilirkişi kurulu oluşturarak oradan alınacak detaylı rapora göre karar vermesi mümkündür. Tıbbi süreçler sonucunda hastanın hayatını kaybetmesi gibi ağır neticelerin doğduğu olaylarda, anestezi uygulaması sırasında gelişen komplikasyonların yönetimi, hastanenin yoğun bakım donanımı ve doktorların krize müdahale şekli gibi hususların kapsamlı bir şekilde incelenmesi gerekir.

Güvenlik güçlerinin bir gösteri sırasında kendi tutumundan dolayı fiziksel güce başvurulmasını kesin olarak gerektirmeyen durumlarda kişilere karşı güç kullanması kötü muamele yasağı ihlaline yol açar. Kolluk makamlarının kalabalığı dağıtmak veya yakalama yapmak amacıyla güç uygulaması belli durumlarda mümkün olsa da bu yetki yalnızca kaçınılmaz hâllerde ve kişinin tutumuyla orantılı olmak şartıyla kullanılabilir.