Ceza Hukuku

Polislerin mahkeme kararı olmaksızın acil durum gerekçesiyle evinize girmesi ve arama yapması, sonrasında bu işlemin sizin katılımınız olmadan mahkemece onaylanması Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Ukrayna'da yaşanan benzer bir olayda, soruşturma görevlilerinin kendi değerlendirmeleriyle başlattıkları acil aramaların sonradan bir hakim tarafından onaylanması prosedürünün, kişilere yeterli güvence sunmadığı belirtilmiştir.

Arama sırasında kolluk kuvvetleri tarafından size fiziksel şiddet uygulanması ve acil tıbbi ihtiyaçlarınızın karşılanmasının engellenmesi, insanlık dışı ve onur kırıcı muamele yasağının açık bir ihlalidir. Bu tür bir olayda, yüzü maskeli görevlilerin eve zorla girmesi, avukat çağırma talebinizi reddetmesi, sizi itip kakarak darp etmesi ve kullanmanız gereken ilaçları ya da suyu vermeyerek sağlığınızı tehlikeye atması hiçbir şekilde haklı gösterilemez.

Savcılığın veya idarenin kanunlarda açıkça belirtilen zamanaşımı sürelerini görmezden gelerek çok uzun yıllar sonra mülkiyetinize müdahale etmesi hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Normal şartlarda mülkiyetin geri alınmasına yönelik davalarda savcılığın olayları öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayan belirli bir zamanaşımı süresi bulunmaktadır.

Sadece genel seçim sistemini eleştiren soyut bir iddiayla dava açmanız durumunda mahkeme sizi mağdur sıfatıyla tanımayacaktır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yerleşik içtihatlarına göre, bir kişinin mağdur statüsü elde edebilmesi için şikayet edilen hukuki düzenlemeden veya uygulamadan doğrudan ve kişisel olarak olumsuz etkilendiğini kanıtlaması gerekmektedir.

Eksik üye sayısıyla toplanan bir mahkemede oyların eşit çıkması sonucunda, daha önce davanızda görev almış hakimlerin oylarıyla talebinizin reddedilmesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında hukuka aykırı bulunmuştur. Mahkeme heyetindeki boşlukların zamanında doldurulmaması gibi yapısal eksiklikler nedeniyle karar yetersayısının zor sağlandığı durumlarda, tarafsızlığı şüpheli olan hakimlerin oylamada belirleyici rol oynaması büyük bir usul eksikliğidir.

Elbette gerekir, mahkemelerin yalnızca duruşma sırasındaki durumunuzu değil, polisteki itirafınız sırasında avukat hakkınızdan vazgeçerken zihinsel kapasitenizin buna uygun olup olmadığını da derinlemesine incelemesi zorunludur. Yargılama aşamasında bir kişinin kendini savunma yeteneğinin uzman raporlarıyla değerlendirilmesi tek başına yeterli değildir.

Tazminat talebiyle açtığınız hukuk davasına bakan mahkeme, kural olarak eşzamanlı yürütülen savcılık soruşturmasının veya ceza yargılaması sürecinin sonuçlanmasını beklemek zorunda değildir. Hukuk mahkemeleri, tarafların sunduğu deliller ve tıbbi komisyon raporları doğrultusunda kendi bağımsız incelemesini yaparak bir sonuca varabilir.

Olaya doğrudan karışan kolluk görevlilerinin, olayın hemen ardından kilit görgü tanıklarının ifadelerini alması, yürütülen ceza soruşturmasının bağımsızlığına ve tarafsızlığına gölge düşürebilir ve bu durum genellikle etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlali anlamına gelir. Mahkeme, polis müdahalesi sonucu meydana gelen ölüm olaylarında, ilk soruşturma adımlarının ve görgü tanıklarıyla yapılan ilk görüşmelerin, gerçeklerin doğru bir şekilde ortaya çıkarılmasında ne kadar kritik bir rol oynadığını özellikle vurgulamaktadır.

Devlet görevlilerinin size yönelik tehdit veya yasadışı eylemleri hakkında ciddi ve inandırıcı kanıtlar sunmanıza rağmen yetkililerin soruşturma başlatmaması, devletin etkili soruşturma yükümlülüğü bağlamında bir hak ihlali doğurur. Mahkeme'nin kararına konu olan bir davada, başvurucu, bir istihbarat ajanının kendisini işbirliğine zorladığına ve reddedince ailesiyle, işiyle ve ülkeye giriş çıkışıyla ilgili tehditlerde bulunduğuna dair bir ses kaydı sunarak suç duyurusunda bulunmuştur.

Devlet yetkililerinin haksız baskı ve tehditleri nedeniyle özel hayatınızın ihlal edilmesi ve şikayetlerinizin sonuçsuz bırakılması durumunda, yaşadığınız psikolojik zarar karşılığında manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, istihbarat görevlileri tarafından muhbirlik yapmaya zorlanan ve tehdit edildikten sonra ülkesini terk etmek durumunda kalan bir başvurucunun davasında bu zararın ciddiyetini dikkate almıştır.