Ceza Hukuku

Bir avukat olarak müvekkilinizin haklarını savunurken mahkemeye sunduğunuz yazılı bir dilekçede usule ilişkin itirazlarınızı dile getirmeniz ve bu sırada sert bir üslup kullanmanız kural olarak ifade özgürlüğü kapsamında korunur. Mahkemelerin yargının otoritesini korumak amacıyla saygısızlık olarak değerlendirdikleri durumlarda para cezası verme yetkisi bulunsa da, bu cezanın demokratik bir toplumda gerekli ve orantılı olması şarttır.

Devletin, aile içi şiddet iddiaları söz konusu olduğunda mağduru korumak ve şikayetleri makul bir süre içerisinde etkili bir şekilde soruşturmak için pozitif yükümlülükleri bulunmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin değerlendirmelerine göre, polis gibi soruşturma makamlarının şikayetleri gecikmeksizin ele alması ve delillerin kaybolmasını veya zaman aşımı süresinin dolmasını engellemek için derhal harekete geçmesi gerekmektedir.

Adalet sisteminde kadınlara yönelik şiddet vakalarının ele alınış biçiminde cinsiyet temelli bir ayrımcılık olduğunu kanıtlamak için, yalnızca istatistiksel veriler sunmak veya bireysel dosyadaki usul hatalarını göstermek yeterli kabul edilmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin standartlarına göre, yetkililerin cinsiyet ayrımcılığı yaptığına dair bir sonuca varılabilmesi için, devletin kurumlarında yapısal bir ön yargının bulunduğunu veya yasaların uygulanmasında kadınlar aleyhine sistematik bir tolerans gösterildiğini ortaya koyan güçlü delillere ihtiyaç duyulmaktadır.

Bir davanızdan dolayı cezaevinde infazınız sürerken, diğer bir davanız kapsamında akıl sağlığınız nedeniyle hastaneye yatırılmanıza karar verilmesine rağmen mahkemeler arası koordinasyonsuzluk yüzünden cezaevinde tutulmaya devam etmeniz özgürlükten yoksun bırakılma standartlarına aykırılık teşkil edebilmektedir. Mahkemenin emsal bir kararına göre, bir kişinin akıl sağlığı sorunları nedeniyle ceza ehliyetinin olmadığı tespit edilip genel bir psikiyatri hastanesine yerleştirilmesi kararlaştırılmışsa, yetkili adli mercilerin bu kararı derhal uygulaması beklenir.

Mahkemelerin çocuğunuzla görüşmenizi engelleyen uzaklaştırma kararlarına yaptığınız itirazları incelerken delilleri kapsamlı şekilde değerlendirmemesi ve kararın gerekçesiz bırakılması Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında özel hayat ve aile hayatına saygı hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Hakkınızda başlatılan bir ceza soruşturması kapsamında ilk aşamada tedbir olarak bir uzaklaştırma kararı verilmesi makul karşılanabilse de, bu karara yaptığınız itirazı inceleyen üst mahkeme heyetinin sadece ilk karardaki gerekçeleri kopyalayarak yetinmesi hukuka aykırıdır.

Morawiec davasındaki tespitlere göre, yargı bağımsızlığını savunduğunuz ve hükümet politikalarını kamuoyu önünde eleştirdiğiniz için hakkınızda disiplin veya ceza soruşturması başlatılarak dokunulmazlığınızın kaldırılması, ifade özgürlüğünüzün açık bir ihlali olarak değerlendirilebilir. Mahkeme, başvurucunun hakimler derneği başkanı sıfatıyla yaptığı hukuki eleştirilerin ve bir bakana karşı açtığı iftira davasının hemen ardından hedef alınmasını, aslında onu susturmaya yönelik örtülü bir yaptırım olarak yorumlamıştır.

Bir sosyal medya paylaşımı nedeniyle hem adli para cezasına çarptırılmanız hem de yüksek miktarda tazminat ödemeye mahkum edilmeniz, orantısız derecede ağır bir yaptırım olarak değerlendirilebilir. Mahkemelerin bir ifadenin sınırlarını aştığına karar verdiği durumlarda uyguladıkları cezanın, izlenen meşru amaçla yani karşı tarafın itibarının korunmasıyla orantılı olması gerekmektedir.

Savcılığın sadece failden hoşlanmanız veya olaydan sonra iletişim kurmanız gibi durumlara dayanarak tecavüz soruşturmasını kapatması, devletin etkili soruşturma yapma yükümlülüğüne aykırılık teşkil edebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yetkililerin olay anındaki rıza eksikliğine dair delilleri göz ardı edip, mağdurun faile duyduğu sempatiyi veya kendini suçlamasını rızanın bir göstergesi gibi yorumlamasını hukuka aykırı bulmuştur.

Herhangi bir ceza mahkumiyeti bulunmasa dahi, kamu görevlilerinin dürüstlüğünü sağlamak ve yolsuzluğu önlemek amacıyla idari veya sivil usullerle mal varlığına el konulması Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından hukuka uygun bir mülkiyetin kontrolü tedbiri olarak kabul edilmektedir. Mahkeme, bu tür müsadere işlemlerinin doğası gereği cezai bir yaptırım olmadığını, aksine kamu görevlilerinin mal varlıklarındaki izah edilemeyen artışları denetlemeye yönelik önleyici bir idari araç olduğunu belirtmektedir.

Şikayetlerinizin resmi makamlarca usulen incelenip reddedilmesi ve durumunuzu düzeltecek hızlı bir çözümün sağlanamaması, etkili başvuru hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Tutukluluk koşulları ve özellikle ciddi hastalıklar için gereken tıbbi bakımın eksikliği söz konusu olduğunda, devletin yalnızca tazminat sağlayan değil, aynı zamanda devam eden ihlali doğrudan ve zamanında durdurabilecek önleyici nitelikte iç hukuk yolları sunması gerekmektedir.