Ceza Hukuku

Ülkemizde kanuni bir dayanağı olmayan ve yönetmeliklerle oluşturulan fiili DNA arşivlerinden yapılan bu tür eşleştirmelerin yasal geçerliliği bulunmamaktadır ve bu durum hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Ceza Muhakemesi Kanunu sistematiğine göre, elde edilen moleküler genetik inceleme sonuçları yalnızca ilgili soruşturma ve kovuşturma kapsamında kullanılabilir, daha sonra başka suçların aydınlatılması amacıyla genel bir kişisel veri havuzunda saklanamaz.

Kamuya açık bir alanda bulunmanız, bu alandaki her görüntünüzün veya sesinizin rızanız dışında kaydedilmesine onay verdiğiniz anlamına gelmeyeceğinden hukuki koruma talep etmeniz ihtimal dâhilindedir. Yargıtay kararlarına göre, kalabalık içinde dikkat çekmeden bulunma prensibi geçerli olup, sokakta veya kafede dahi olsa başkalarınca bilinmesini istemeyeceğiniz eylemlerinizin izinsiz kaydedilmesi özel hayatın gizliliği kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Genetik test sonuçlarınızın ve taşıdığınız kalıtsal risklerin bilginiz ve onayınız dışında üçüncü kişilerle paylaşılması, temel insan haklarından olan özel hayatın gizliliği ve mahremiyet hakkınızın açık bir ihlali anlamına gelebilecektir. Vücudunuzdan alınan örnekler neticesinde elde edilen bu verilerin kimlere, hangi sınırlarla ve ne zaman açıklanacağına karar verme yetkisi tamamen sizin kendi geleceğinizi belirleme hakkınız kapsamındadır.

Evet, sağlık kayıtlarınız, cinsel hayatınız, etnik kökeniniz, siyasi düşünceleriniz veya sendika üyelik bilgileriniz gibi veriler kanunlar kapsamında diğer verilerden daha sıkı bir koruma rejimine tabi tutulmaktadır. Bu tür bilgiler, öğrenilmeleri halinde kişiler açısından ayrımcılık yaratma veya mağduriyet oluşturma riski taşıdıkları için hukuken özel nitelikli kişisel veri veya hassas veri olarak tanımlanmaktadır.

Sağlık verilerinizin tedavi gördüğünüz hastane tarafından bilginiz ve onayınız dışında harici bir çağrı merkezine aktarılarak size pazarlama faaliyetlerinde bulunulması, yasal düzenlemelerin ağır bir ihlali olarak yoruma oldukça açıktır. Sağlık durumunuza ilişkin tüm veriler yasa kapsamında özel nitelikli kişisel veri statüsünde bulunduğundan, bu verilerin işlenmesi ve üçüncü kişilere her ne sebeple olursa olsun aktarılması çok daha sıkı koruma kurallarına ve açık onayınıza tabidir.

Tahlil sonuçlarınızın veya sağlık raporunuzun rızanız dışında sosyal medya mecralarında paylaşılması hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir veri ihlali eylemidir. Kanun kapsamında kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü sağlık bilgisi özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmektedir.

Geçmiş hastalık teşhislerinizi ve ilaç bilgilerinizi barındıran son derece mahrem nitelikteki tıbbi kayıtlarınızın, bir eczane çalışanı tarafından yetkisiz biçimde üçüncü bir kişiyle paylaşılması, adli makamlara intikal ettirebileceğiniz oldukça ağır bir hak ihlali ihtimali barındırır. Kişilerin sağlık durumuna, genetiğine veya tıbbi geçmişine ilişkin her türlü bilgi, mevzuatımız kapsamında özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup, birey ve toplum huzuru açısından taşıdığı kritik önem sebebiyle diğer standart verilere kıyasla çok daha katı koruma kalkanlarına tabidir.

Sağlık verileriniz kanun kapsamında daha sıkı korunan özel nitelikli kişisel veriler arasında yer aldığından, izinsiz paylaşımlar veri sorumlusunun sorumluluğunu doğurabilecek ciddi bir ihlal nedenidir. Sağlık, ırk, etnik köken veya genetik veriler gibi bilgiler, kişinin mağduriyetine veya ayrımcılığa uğramasına yol açabileceği için özel nitelikli kişisel veri statüsündedir ve istisnai haller dışında açık rıza olmaksızın işlenmesi hukuka aykırıdır.

Bahsettiğiniz veri ihmali eyleminden dolayı özel sektör çalışanlarını da savcılığa şikayet etmeniz hukuken tamamen mümkündür, çünkü bu suç tipinin faili olabilmek için şüphelinin illa ki kamu görevlisi olması zorunluluğu bulunmamaktadır. Kanunlarımızda bahsi geçen bu fiil, yalnızca sistem içerisindeki verileri yok etmekle mevzuat veya şirket içi işleyiş gereği görevlendirilmiş şahıslar tarafından işlenebilen bir özgü suç olarak tanımlanmıştır.

Sağlık hizmeti alabilmeniz için kişisel verilerinizin reklam veya duyuru amacıyla işlenmesine yönelik onay vermenizin zorunlu tutulması hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir kural ihlalidir. Sağlık verilerinin işlenmesinde kişinin rızasının geçerli olabilmesi için bu beyanın herhangi bir zorlama olmaksızın özgür irade ile verilmiş olması şarttır.