Ceza Hukuku

Hakkınızdaki ceza davası henüz sonuçlanmadan baro levhasına yazılma talebinizin bekletilmesi, mahkemeler tarafından somut olayın özellikleri değerlendirilmeden yapılıyorsa hukuka uygun olmayabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişilerin mesleki hayatlarına yönelen ve avukatlık yapmalarını engelleyen bu tür müdahaleler özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.

Ceza infaz kurumlarında uygulanan kısıtlamalara ve temel haklarınıza yönelik müdahalelere karşı infaz hâkimliğine şikayet başvurusunda bulunabilirsiniz. Koronavirüs salgını kapsamında cezaevinde uygulanan görüşlerin sınırlandırılması, kapalı görüşlerin veya avukat görüşmelerinin kayıt altına alınması, kitap veya spor etkinliklerinin kısıtlanması gibi uygulamalar mahpusların özel ve aile hayatına etki etmektedir.

Soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması kural olarak mümkündür ancak bu kısıtlama kararının soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek somut ve kesin bir zorunluluğa dayanması şarttır. Şüphelilerin ve avukatlarının delillere erişiminin, üçüncü kişilerin haklarını korumak veya delillerin karartılmasını engellemek gibi haklı amaçlarla sınırlandırılması gerekebilse de, soruşturma makamlarının bu kısıtlamanın neden zorunlu olduğunu yeterli bir gerekçe ile ortaya koymaları beklenmektedir.

İnfaz kurumu idaresinin sizin niyetinize dair varsayımlarda bulunarak ve sadece bir tutanağa dayanarak sözlü savunmanızı almaktan imtina etmesi, adil yargılanma hakkınızın ihlaline yol açan bir uygulamadır. Cezaevinde yaşanan olaylarla ilgili hakkınızda başlatılan soruşturmalarda, idarenin tercüman bulunmadığı gerekçesiyle veya sizin farklı bir dilde savunma yapmak istediğinizi farz ederek savunma hakkınızı kullandırmaması yasal olarak kabul edilemez.

İstinaf mahkemesinin bozma kararından sonraki duruşmaya katılamamanız durumunda avukatınızın hazır bulunarak savunma yapması hak ihlali yaratmayabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, suç isnadı altındaki kişiye savunmasını hazırlamak için yeterli zaman tanınması ve bu sürecin yargılamayı makul sürede tamamlamayı engellemeyecek şekilde yürütülmesi gerekmektedir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce ilgili kanunlarda öngörülen Tazminat Komisyonu başvuru yolunun tüketilmesi gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davaların çok uzun sürmesi sebebiyle yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla mevzuatta özel bir hukuki yol oluşturulmuştur.

Soruşturma dosyasına erişiminizin somut ve ikna edici bir gerekçe gösterilmeden kısıtlanması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilir. Soruşturma makamları, delillerin karartılmasını önlemek veya soruşturmanın selametini korumak gibi amaçlarla dosya inceleme yetkisine kısıtlama getirebilir.

Yakınınızın kamu görevlilerinin ihmali neticesinde hayatını kaybettiği olaylarda savcılık tarafından etkili bir soruşturma yürütülmeden dosyanın kapatılması durumunda yaşam hakkının usul boyutu ihlal edilmiş olabileceğinden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Devletin, egemenliği altındaki kişilerin yaşamını korumak için oluşturulan yasal çerçevenin gereği gibi uygulanmasını ve şüpheli her ölüm olayında sorumluların belirlenmesini sağlayacak etkili bir yargısal sistem kurma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Ölüm olayının kasıtlı bir eylemden ziyade ihmal sonucu meydana geldiği durumlarda kural olarak tam yargı davası yolunun tüketilmesi beklenmekle birlikte, yürütülen ceza soruşturmasındaki eksiklikler tazminat davasının etkililiğine zarar veriyorsa idari yargıda dava açmadan da doğrudan bireysel başvuru yapılabilmesi mümkündür. Genel olarak ihmal suretiyle ortaya çıkan ölümlerde devletin etkili bir yargısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülüğü mağdurlara hukuki ve idari yolların açık olmasıyla yerine getirilmiş sayılabilir.

Savcılık tarafından yürütülen ceza soruşturmasının eksiklikler içermesi nedeniyle yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği tespit edildiğinde, Anayasa Mahkemesi tarafından ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılması kararı verilebileceği gibi mağdurlara tazminat da ödenebilmektedir. İhlal kararının gönderildiği soruşturma makamının yapması gereken iş, Anayasa Mahkemesinin kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yeniden soruşturma işlemlerini başlatarak hak ihlalinin nedenlerini gideren yeni bir karar vermektir.