Ceza Hukuku

Soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce, bu kısıtlama kararına karşı kanunlarda öngörülen olağan itiraz yollarını tüketmeniz zorunludur. Ceza muhakemesi sistemimizde, şüpheli veya avukatının dosya içeriğini incelemesini engelleyen kısıtlama kararları mahkeme veya hâkimlikler tarafından verilmekte olup bu kararlara karşı üst mercilere itiraz etme hakkınız bulunmaktadır.

Davanızın gereğinden fazla uzun sürmesi nedeniyle yaptığınız makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikayetiniz, Anayasa Mahkemesi tarafından doğrudan esastan incelenmeyerek kabul edilemez bulunacaktır. Yüksek mahkeme, kamulaştırmasız el atma sebebiyle açılan ecrimisil davasında hükmedilen bedelin değer kaybına uğraması şikayetini esastan inceleyip karara bağlasa da, yargılamanın uzun sürmesine yönelik şikayetleri farklı bir usule tabi tutmaktadır.

Tutuklu veya hükümlülerin uzun süren sevk ve nakil işlemleri boyunca devlet gözetimi altında bulundukları süre zarfında yeterli ve sağlıklı beslenme ihtiyaçlarının karşılanmaması, insan onuruyla bağdaşmayan bir uygulama olup hukuki şikayet konusu yapılabilmektedir. Cezaevi idaresinin ve nakilden sorumlu personelin, yolculuk süresini dikkate alarak kumanya sağlaması ve öğün atlanmadan mahpusun beslenme ihtiyacını gidermesi idarenin bir sorumluluğudur.

Kötü muamele iddialarına ilişkin şikayetleriniz üzerine savcılık tarafından olayı aydınlatacak tüm deliller toplanmadan yüzeysel bir incelemeyle takipsizlik kararı verilmesi durumunda, öncelikle bu karara karşı Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edebilir, sonuç alamazsanız Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Devletin, şikayet olmasa dahi kötü muamele belirtisi taşıyan olaylarda ivedilikle ve bağımsız bir soruşturma başlatma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Ceza infaz kurumunda meydana gelen ölüm olayında gardiyanlar veya diğer kamu görevlileri hakkında ceza soruşturmasında takipsizlik kararı verilmiş olması, idarenin hukuki sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz. Ceza hukuku anlamında personelin kasten veya ihmalle ölüme sebebiyet verme suçundan cezalandırılmamış olması, idarenin teşkilat yapısındaki eksiklikler nedeniyle tazminat ödemeyeceği anlamına gelmemektedir.

Üst derece mahkemelerinin, banka hesabınızdaki işlemlerin rutin işlemler olduğuna ve hakkınızda ceza davası bulunmadığına yönelik davanın sonucunu değiştirebilecek itirazlarınızı araştırmadan ve gerekçeli bir şekilde karşılamadan ilk derece mahkemesinin kararını onaylaması hukuka uygun değildir. Kural olarak, esasa ilişkin hususlarda yeterli gerekçe bulunması durumunda kanun yolu mercilerince bu karara atıf yapılarak değerlendirme yapılması makul görülebilirse de ilk derece mahkemesinin kararında yeterli bir gerekçe bulunmadığı hallerde üst mahkemelerin sizin ileri sürdüğünüz esaslı itirazları mutlaka gerekçeli bir şekilde karşılaması beklenir.

Soruşturma dosyasında gizlilik kararı bulunması tek başına soruşturmanın eksik veya etkisiz yapıldığı anlamına gelmemektedir ve yürütülen soruşturmanın güvenirliğini doğrudan ortadan kaldırmaz. Anayasa Mahkemesi, devletin güvenliğine veya anayasal düzene karşı işlenen suçlarla bağlantılı olaylarda soruşturmanın tehlikeye düşmemesi amacıyla dosyadan belge alınmasının kısıtlanması yönünde verilen kararları makul karşılayabilmektedir.

Otopsi raporu gibi resmî belgelerde ölüm zamanı veya yerine ilişkin yer alan maddi hatalar, tek başına savcılığın verdiği takipsizlik kararını iptal ettirmek veya soruşturmayı geçersiz kılmak için yeterli bir sebep oluşturmamaktadır. Yaşanan olayın darbe teşebbüsü veya yaygın terör olayları gibi olağanüstü koşullar altında ve karmaşa içinde gerçekleştiği durumlarda, belgelerde bu tür çelişkiler ortaya çıkabilmektedir.

Mahkemenin size haber vermeden ve savunmanızı almadan aleyhinize karar vermesi adil yargılanma hakkının temel güvencelerinden biri olan mahkeme hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkında dava açılan veya şikayette bulunulan bir kişinin yargısal süreçten usulüne uygun bir şekilde haberdar edilmesi zorunludur.

İcra mahkemesinin şikayet dilekçesini size tebliğ etmeden ve uyuşmazlığın esasına yönelik beyanlarınızı almadan kesin karar vermesi, sizin savunma hakkı güvencesinden yoksun bırakıldığınızı gösterir. Hukuk sistemimizde yargılamaların adil bir şekilde yürütülebilmesi için taraflara iddia ve savunmalarını sunma konusunda eşit fırsatlar tanınması şarttır.