Ceza Hukuku

Soruşturma dosyasındaki belgelere ve delillere erişiminizin geçerli ve somut bir gerekçe gösterilmeksizin kısıtlanması durumunda, hakkınızdaki tutuklama nedenlerine itiraz etme fırsatından mahrum kaldığınızı belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğini iddia edebilirsiniz. Soruşturma makamları tarafından delillerin karartılmasını engellemek veya soruşturmanın selametini korumak amacıyla dosya üzerinde kısıtlılık kararı verilebilmesi hukuken mümkün olmakla birlikte, bu kısıtlamanın neden zorunlu olduğunun yeterli bir gerekçeyle açıklanması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi hâlinde, yargılama sürecinde yaşadığınız mağduriyetin telafi edilmesi amacıyla lehinize manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilmektedir. İnceleme tarihi itibarıyla hakkınızdaki iddianamenin kabul edilip kovuşturma aşamasına geçilmesiyle birlikte dosya üzerindeki kısıtlılık hâli yasa gereği kendiliğinden sona ermiş olsa da, geçmişte usuli güvencelerden mahrum bırakılmanızın yarattığı hak ihlalinin sonuçlarının giderilmesi şarttır.

İşletmenizde bulunan ve fiilen satışta kullanılmayan mühürlü bir tanktan alınan numuneye dayanılarak kesilen idari para cezası işlemine karşı idari yargıda iptal davası açma hakkınız bulunmaktadır. İptal davası sürecinde, söz konusu tankın satışa bağlı olmadığını, mühürlü olduğunu ve fiilen kullanılmadığını gösteren delillerinizi mahkemeye sunmanız büyük önem taşır.

Cezaevi yönetimi avukattan gelen mektupta iletişimin kötüye kullanıldığını ve örgütsel bir haberleşme yapıldığını düşünüyorsa mektubu doğrudan okuyup el koyamaz, içeriğinin değerlendirilmesi için belgeyi doğrudan ilgili yargı merciine göndermek zorundadır. İdarece yapılan yüzeysel fiziki denetim sırasında mektubun savunmaya yönelik olmadığına ve kurum güvenliğini tehlikeye düşüren bir bulguya rastlanması veya bu yönde makul gerekçelerin varlığı hâlinde söz konusu belgeler yetkililerce okunmadan mühürlenip incelenmek üzere İnfaz Hâkimliği makamına yollanmalıdır.

Tutuklu kişinin kendisine karşı yöneltilen suçlamalara neden olan delilleri inceleyebilmesi ve itiraz edebilmesi için soruşturma dosyasına erişiminin sağlanması kural olmakla birlikte, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek durumlarda bu hakka kısıtlama getirilebilmektedir. Ancak bu kısıtlama sınırsız değildir ve soruşturma makamlarının söz konusu kısıtlamanın neden kesinlikle gerekli olduğunu yeterli ve somut bir gerekçeyle ortaya koymaları beklenmektedir.

Soruşturma dosyasındaki belgelere erişiminizin somut ve geçerli bir gerekçe gösterilmeksizin kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda lehinize manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kişinin hürriyetinden yoksun bırakıldığı durumlarda tutukluluğa itiraz imkânını zedeleyen dosyaya erişim kısıtlamalarının ilgili anayasal hakları ihlal ettiğini belirterek, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek nitelikteki manevi zararlar için uygun bir miktar tazminata hükmedebilmektedir.

İdarenin hizmet kusurunun veya eyleminin sonradan yapılan ceza yargılamaları sonucunda ortaya çıktığı durumlarda dava açma süresi olayın yaşandığı tarihten değil, bu idari kusurun öğrenildiği tarihten itibaren başlamaktadır. Yaşadığınız olayda terör saldırısı neticesinde meydana gelen ölüm olayıyla idarenin kusuru arasındaki illiyet bağını olay anında bilmeniz her zaman mümkün olmayabilir.

Doğrudan yanıt: Mahkemenin, aleyhinize ifade veren ve ceza almanıza temel oluşturan bir tanığı mahkemede dinlemeden, yalnızca eski ifadesine dayanarak ceza vermesi kural olarak adil yargılanma hakkı ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir ceza davasında sanığın aleyhine olan tanıklarla yüzleşebilmesi ve onlara soru yönelterek beyanlarının doğruluğunu sınayabilmesi son derece kritik bir güvencedir.

İlk derece mahkemesinde toplanan ancak karara yansıtılmayan bilgi ve belgelere dayanılarak istinaf aşamasında davanın reddedilmesi, kural olarak silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine aykırılık oluşturmayabilir. Yargılamada, mahkemelerin taraflara usule ilişkin haklar bakımından aynı koşulları sağlaması ve iddia ile savunmaların makul bir şekilde dile getirilmesine fırsat vermesi gerekir.

Yargılama aşamasında avukatınızla hukuki meseleler üzerinde önceden ve yeterli bir şekilde görüşememeniz nedeniyle haklarınızı tam olarak öğrenemeyip çelişkili ifadeler vermeniz durumunda adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş sayılacağından bu durum verilen kararın bozulmasını ve yargılamanın yenilenmesini gerektirir. Ceza davalarında şüpheli veya sanığın hukuki donanıma sahip iddia makamı karşısında dezavantajlı duruma düşmemesi için avukatın hukuki yardımından gerçek ve etkili bir biçimde yararlanması şarttır.