Bireysel Başvuru

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmadan önce, ilgili kanunla kurulan İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna müracaat ederek idari ve hukuki yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılacak başvurular için öncelikle Tazminat Komisyonu nezdinde hakkınızı aramanız yasal bir zorunluluktur.

Anayasa Mahkemesi bu gibi durumlarda kişinin mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermektedir. Şirkete yatırılan paranın iadesi için dava açtıktan sonra çıkarılan bir yasa ile alacağın tahsili imkânının ortadan kaldırılması hukuka aykırı bulunmaktadır.

Bireysel başvurunuz, otuz günlük yasal başvuru süresinin geçirilmiş olması sebebiyle büyük ihtimalle kabul edilemez bulunacaktır. Anayasa Mahkemesi, nihai kararın öğrenilme tarihi olarak avukatınızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) evrak işlem kütüğü üzerinden kararı açarak okuduğu tarihi esas almaktadır.

Mektubunuzun haksız yere alıkonulduğunu düşünerek infaz hakimliğine ve ardından ağır ceza mahkemesine yaptığınız itirazlar somut bir değerlendirme yapılmadan reddedilirse, bireysel başvuru hakkınızı kullanarak konuyu Anayasa Mahkemesine taşıyabilirsiniz. Yargı mercilerinin, cezaevi idaresinin mektubu alıkoyma kararını incelerken sadece usul ve yasaya uygunluk şeklinde genel ifadelerle yetinmemesi, mektuptaki hangi unsurların neden sakıncalı bulunduğunu açıkça irdelemesi beklenmektedir.

Hapishanede el konulan mektubunuz için infaz hâkimliğine yaptığınız şikâyetin reddedilmesi durumunda, bu karara karşı öncelikle ağır ceza mahkemesine itiraz etmeli, oradan da olumsuz sonuç alırsanız Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gitmelisiniz. İnfaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesi gibi derece mahkemeleri, mektubunuzun neden sakıncalı mektup olarak değerlendirildiğini açık ve somut gerekçelerle ortaya koymak zorundadır.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi sebebiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmadan önce kanunla kurulan Tazminat Komisyonu mekanizmasına başvurarak hakkınızı aramanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına ilişkin şikayetlerde, öncelikle kanunların öngördüğü olağan başvuru yollarının eksiksiz bir şekilde tüketilmesi şartını aramaktadır.

İdare mahkemesinin davanızı reddederken ileri sürdüğünüz temel iddiaları tartışmaması ve kararı yeterli şekilde gerekçelendirmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Adil yargılanma hakkının temel unsurlarından olan gerekçeli karar hakkı, mahkemelerin davanın sonucuna etkili olabilecek nitelikteki savunma ve itirazları özenli bir şekilde inceleyip karşılamasını zorunlu kılar.

Aynı şikayet ve yargılama süreci için birden fazla başvuru yapmanız durumunda, sonraki başvurularınız mükerrer başvuru niteliği taşıdığından dolayı mahkeme tarafından incelenmeden reddedilecektir. Bireysel başvuru süreçlerini düzenleyen mevzuatta mükerrer başvurulara ilişkin özel bir hüküm bulunmamakla birlikte, Anayasa Mahkemesi bu tür eksikliklerde diğer usul kanunlarındaki benzer kuralları kıyas yoluyla uygulamaktadır.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda, avukatınız tarafından gönderilen belgelerin hukuka aykırı şekilde denetlenerek size verilmemesi nedeniyle ihlal kararı verilebilir ve dosyanız ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılması için ilgili mahkemeye gönderilir. Yüksek mahkeme, mahpusların avukatlarıyla olan yazışmalarında kanuni güvencelerin işletilip işletilmediğine her zaman dikkat etmektedir.

Anayasa Mahkemesi, avukat mektubunun cezaevi idaresi tarafından haksız şekilde engellenmesi durumunda hak ihlali kararı verse de, kural olarak sadece yeniden yargılama kararı verilmesini yeterli bir giderim kabul ettiğinden ayrıca manevi tazminat ödenmesine hükmetmemektedir. Yüksek mahkemenin bu konudaki yerleşik uygulamasına göre, başvuruda tespit edilen hak ihlalinin ve bu ihlalin doğurduğu olumsuz sonuçların bütünüyle ortadan kaldırılması için kararın ilgili infaz hâkimliğine gönderilerek hukuki sürecin yenilenmesi gerekmektedir.