Bireysel Başvuru

Yargılamanın makul sürede tamamlanmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce, bu tür şikâyetler için özel olarak oluşturulmuş idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekmektedir. Mevzuatımızda yapılan değişikliklerle, mahkemelerdeki yargılama süreçlerinin çok uzun sürmesinden kaynaklanan tazminat talepleri için öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu isimli kurula başvuru yapılması zorunluluğu getirilmiştir.

Açtığınız davanın istinaf aşamasında süre aşımı gibi haksız ve öngörülemez bir usul gerekçesiyle reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda ihlal kararı alabilirsiniz ancak kural olarak doğrudan manevi tazminat alamazsınız. Mahkeme, idare tarafından size sadece maaş ödemesi yapıldığı gün uygulamanın öğrenildiğinin varsayılmasını ve bu tarihten itibaren dava süresinin başlatılmasını aşırı şekilci bularak hak ihlali kararı verecektir.

Cenaze ve taziye törenine katılımınızın haksız ve ölçüsüz bir gerekçeyle engellendiği durumlarda yapacağınız bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali tespiti yapılırsa tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Olayın üzerinden uzun bir süre geçmesi ve vefat eden yakınınızın taziye törenine katılma imkânınızın fiilen ortadan kalkmış olması durumunda, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Mahkemenin sadece idarenin sunduğu belgelere dayanarak sizin iddialarınızı ve araştırılmasını istediğiniz hususları dikkate almadan karar vermesi durumunda, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş olabileceğinden bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Yargılama sürecinde mahkemelerin, taraflardan birini diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürmeksizin iddia ve savunmalarını makul bir şekilde dile getirme fırsatı tanıması zorunludur.

Ceza infaz kurumunda bulunurken yakınınızın cenaze veya taziye törenine hukuka aykırı gerekçelerle katılmanıza izin verilmemesi durumunda manevi tazminat talep etme hakkınız doğabilmektedir. İdare veya yargısal makamlar tarafından talebinizin makul ve ikna edici olmayan, örneğin soyut güvenlik endişeleri veya yetersiz salgın tedbirleri gibi gerekçelerle reddedilmesi anayasal haklarınızı zedeler.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda, maruz kaldığınız fiziksel şiddet ve sonrasında yürütülen eksik soruşturma nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının hem maddi hem de usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilebilir. Bu ihlalin tespit edilmesi durumunda, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle oluşan mağduriyetinizin giderilmesi için öncelikle tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilir.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtığınızda, yargılama devam ederken çıkarılan bir kanun nedeniyle alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması durumunda Anayasa Mahkemesi ihlal kararı verebilmektedir. Yüksek mahkeme, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yapılan bir kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı anayasal hakların ihlali olarak görmektedir.

Bir davanın yargılaması sırasında taşınmazınız üzerine konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızın ihlaline yol açabilir. Mahkemeler tarafından uygulanan ihtiyati tedbir kararının mülkiyet hakkını sınırlandıran bir müdahale olarak ölçülü kabul edilebilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Bireysel başvuru yapıldıktan sonra başvurucunun vefat etmesi halinde, vefat eden kişinin mirasçıları makul bir süre içinde başvuruyu takip etme iradelerini ortaya koyarak süreci devam ettirebilirler. Anayasa Mahkemesi kuralları gereği, başvuru tarihinden sonra gerçekleşen ölüm olaylarında normal şartlarda başvuru hakkında işlemden kaldırılma kararı verilebilmektedir.

Haksız tutukluluk nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurduğunuzda, mahkeme öncelikle olağan kanun yollarının tüketilip tüketilmediğini inceleyerek başvurunuzu kabul edilemez bulacaktır. Dosyanızda yer alan bilgilere göre, kanuna uygun olarak tutuklandıktan sonra hakkınızda beraat kararı verilmişse öncelikli olarak tazminat talebinde bulunabilme imkânı sağlayan yasal yollara başvurmanız gerekmektedir.