AYM (Anayasa Mahkemesi)

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği şikayetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmadan önce, yasal olarak kurulan Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yakın zamanda yürürlüğe giren yasal düzenlemeler uyarınca, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurularda ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili yeterli giderim sağlama kapasitesi bulunan bu komisyona müracaat edilmesi zorunlu kılınmıştır.

Mahkeme kararlarının süresi içinde tam veya eksiksiz olarak yerine getirilmemesi durumunda doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce ilgili kanunlarda öngörülen idari başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Yasal değişiklikler çerçevesinde, yargı kararlarının geç icra edildiği, eksik uygulandığı ya da hiç icra edilmediği yönündeki şikâyetleriniz için öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren ilgili tazminat komisyonuna başvurmanız kanuni bir zorunluluktur.

Anayasa Mahkemesi, usuli güvenceleri ortadan kaldıracak şekilde uygulanan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun kanunilik ölçütünü sağlamadığını belirterek bu tür başvurularda ihlal kararı vermektedir. Mahkemenin önceki içtihatlarında da vurgulandığı üzere, sanıkların bu kararı kabule ilişkin irade beyanlarının alınması usulündeki güvence eksiklikleri ve mahkemelerin gerekçeli kararlarında yalnızca ilgili kanun hükmünün tekrarından ibaret ifadelere yer vermesi ciddi anayasal sorunlar barındırmaktadır.

Yargılama süreçlerinin çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurmadan önce, kanunla kurulmuş olan özel bir komisyona müracaat ederek hakkınızı aramanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin olarak yapılan bireysel başvurularda, öncelikle 6384 sayılı Kanun kapsamında kurulan Tazminat Komisyonuna başvuru yolunun tüketilmesini zorunlu tutmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali kararı verilmesi durumunda doğrudan bir maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmedilmez, bunun yerine davanızın yeniden görülmesi sağlanır. Mülkünüze ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini istemiyle yaptığınız başvurunun süresinde görülmemesi nedeniyle ortaya çıkan ihlalin ve sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntem yeniden yargılama yapılmasıdır.

Sendika yetki tespitine itiraz davalarının çok uzun sürmesi nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği durumlarda, şayet yargılama sonunda sendikanın yetkili olduğuna karar verilmişse mahkemelerden yeniden yargılama yapılması istenmemektedir. Bu tür uyuşmazlıklarda davanın makul sürede sonuçlandırılmaması, ilgili kanunlardan kaynaklanan bir yapısal sorun olarak nitelendirilmekte ve esasen idari veya hukuki bir düzenleme yapılmasını gerektirmektedir.

Evet, kesin nitelikteki mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulması, Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük yasal süreyi kesinlikle uzatmamaktadır. Mahkemelerin tazminat davası sonucunda verdiği kararlarda, hükmedilen maddi tazminat miktarının belli bir yasal sınırın altında kalması nedeniyle kararın kesin olduğu açıkça ifade edilmişse, bireysel başvuru süresi bu kararın sizin tarafınızdan öğrenildiği tarihten itibaren derhal işlemeye başlar.

Davanızın uzun sürmesi şikayetiyle Anayasa Mahkemesine doğrudan başvurmadan önce kanunla kurulan özel tazminat komisyonuna müracaat etmeniz yasal bir zorunluluktur. Yapılan yasal değişiklikler gereği, makul sürede sonuçlandırılmayan yargılamalarla ilgili olarak öncelikle yasadaki şartları taşıyan Tazminat Komisyonu adı verilen idari başvuru yolunun kullanılması gerekmektedir.

Kamulaştırma bedelinin değer kaybetmiş olması nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, Anayasa Mahkemesi doğrudan tazminat ödenmesine değil davanın ilgili mahkemede yeniden görülmesine karar vermektedir. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın ilk açıldığı yerel mahkeme tarafından yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunduğu kabul edilmektedir.

Anayasa Mahkemesi ihlal kararlarının gereğinin makul olan en kısa sürede ve ivedilikle yerine getirilmemesi, ihlalin devam ettiği anlamına gelir ve başlı başına yeni bir hak ihlali oluşturur. Yargı mercileri, tespit edilen ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak ve mümkünse dosya üzerinden derhal karar vermekle yükümlüdür.