Adil Yargılanma Hakkı

Ceza yargılamalarında kişinin kendi isteğine aykırı olarak uzaktan bağlantı yöntemiyle yargılamaya dâhil edilmesi kural olarak duruşmada hazır bulunma hakkı bağlamında bir müdahale oluşturmaktadır. Mahkemeler, sanığın bizzat mahkeme salonunda bulunma talebini ancak salgın hastalık gibi istisnai ve zorlayıcı nedenlerin varlığı hâlinde reddedebilir.

İstinaf incelemesi aşamasında, ilk derece mahkemesinin salgın tedbirleri gibi gerekçelerle duruşmada hazır bulunma talebini reddetmesine yönelik itirazlarınızı dile getirdiğinizde, bölge adliye mahkemesinin bu durumu mutlaka değerlendirmesi gerekmektedir. İstinaf mahkemesi, itirazlarınız üzerine ceza infaz kurumundan kaynaklanan zorlayıcı sebeplerin veya karantina uygulaması imkansızlığının sonradan ortadan kalkıp kalkmadığını detaylıca araştırmalıdır.

Anayasa Mahkemesi tarafından duruşmada hazır bulunma hakkınızın ihlal edildiğine hükmedilmesi durumunda, tespit edilen bu hak ihlalinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanız hakkında yeniden yargılama yapılması kararı verilebilmektedir. Bu tür kararlar ilgili yargı mercilerine gönderilir ve derece mahkemelerinin yapması gereken temel iş, yargılama işlemlerini baştan başlatarak ihlal sonucuna ulaştıran hukuka aykırı nedenleri telafi edecek yeni adımlar atmaktır.

Mahkemenin delillerinizi yeterince toplamadan ve itiraz merciinin iddialarınızı esastan değerlendirmeden sadece şekli şartlar yönünden reddetmesi adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkemeler sanıklara yüklenen suçun sabit olup olmadığını varsayımlara dayanmadan, kapsamlı bir araştırmayla tespit etmelidir.

Kararın gerekçesi size açıklanmadan sadece kısa kararın yüzünüze karşı okunması durumunda istinaf başvuru süreniz başlamaz. Mahkemelerin verdiği kararlara karşı kanun yollarına başvurabilmeniz için kararın neden o şekilde verildiğini bilmeniz en temel hakkınızdır.

Evet, mahkemeye erişim hakkınızın bu şekilde ihlal edildiği tespit edildiğinde dosyanızın yeniden ele alınması ve adil bir şekilde yargılanmanız mümkündür. İstinaf süresinin, gerekçesi açıklanmayan kararın mahkemede yüzünüze karşı okunmasıyla başlatılarak itirazınızın reddedilmesi Anayasa ile güvence altına alınan haklarınızı zedeleyen bir durumdur.

Çocuğunuzu belirli bir okula göndermeniz veya bir gazeteye abone olmanız, bu eylemleri örgütsel bir saikle gerçekleştirdiğiniz somut olarak kanıtlanmadığı sürece işten çıkarılmanız için tek başına yeterli bir fesih nedeni sayılmayabilir. Anayasa Mahkemesi incelemelerine göre, bu tür okullarda öğrenim görmek veya bazı yayınlara abone olmak, ancak örgüte yardım etme, finansal destek sağlama veya örgütsel eğitimden yararlanma gibi kasıtlı amaçlarla yapıldığında örgütsel bir davranış olarak değerlendirilebilmektedir.

Ceza yargılamanız sonucunda mahkemenin delillerinizi ve tanıklarınızı değerlendirmeden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yerel mahkemelerin yalnızca isnat edilen eylemi tekrar ederek veya ilgisiz gerekçeler sunarak sanıkların iddialarını yanıtsız bırakması adil yargılanma hakkı güvencelerine aykırılık teşkil etmektedir.

Mirasçı sıfatıyla sonradan dâhil olduğunuz ve uzun yıllar süren davalarda, komisyonun sizleri aynı aile ekonomik bütünlüğü içinde değerlendirerek tek bir tazminat miktarı belirlemesi ve bunu hisselere bölerek ödemesi, yüksek mahkeme içtihatlarına göre hakkınızın ihlal edilmesi anlamına gelebilir. Mirasbırakanın vefatı üzerine davaya katılan varisler için, davanın yıllarca sürmesi neticesinde oluşan mağduriyetin giderilmesi amacıyla makul ve adil bir tazminata hükmedilmesi esastır.

İtirazınızı inceleyen mahkemenin, şikayet ettiğiniz konudan tamamen farklı bir eyleme dayanarak ve iddialarınızı dikkate almadan karar vermesi gerekçeli karar hakkı kapsamında hukuka aykırı bulunabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yargılama makamlarının davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki açık ve somut savunmalara makul bir cevap vermesi gerekmektedir.