Adil Yargılanma Hakkı

İstinaf başvurunuzun, kararın gerekçesi henüz açıklanmadığı halde sadece kısa kararın duruşmada bildirilmesi esas alınarak süre aşımından reddedilmesi adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, davanın taraflarının itiraz sebeplerini sağlıklı bir şekilde oluşturabilmeleri için mahkeme kararının nedenlerini bilmeleri gerektiğini vurgulamaktadır.

Evet, Anayasa uyarınca bütün mahkemelerin her türlü kararlarını mutlaka gerekçeli olarak yazma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir davanın tarafları, yargılama süresince ileri sürdükleri iddia ve savunmalarının mahkeme tarafından kurallara uygun biçimde incelenip incelenmediğini bilme hakkına sahiptir.

Mahkemenin sağlık mazeretinizi kabul etmesine rağmen yargılamanın hiçbir aşamasında bizzat savunmanızı almadan hakkınızda mahkûmiyet kararı vermesi savunma hakkı ihlali niteliğindedir. Bir ceza yargılamasında suç isnadı altındaki kişiye iddialara karşı koyabilmesi için gerekli kolaylıkların sağlanması ve davasını anlatabilmesi için yeterli zamanın verilmesi demokratik toplumun temel ilkelerinden biridir.

İşten ayrılma sonrasında talep edilen işçilik alacaklarının türüne göre kanunlarda öngörülen zaman aşımı süreleri farklılık gösterebilmektedir ve mahkemeler taleplerinizi bu sürelere göre değerlendirmektedir. İlgili karara konu olayda da belirtildiği üzere, fesih tarihinden itibaren işlemeye başlayan süreler kapsamında kıdem ve ihbar tazminatı alacakları on yıllık zaman aşımı süresine tabi tutulurken, yıllık izin alacağı, seyahat harcamaları ve ücret farkı gibi diğer işçilik alacakları beş yıllık zaman aşımı süresine tabidir.

Aleyhinize ifade veren tanığı duruşmada sorgulama imkânından mahrum bırakılarak sadece bu beyana dayalı olarak ceza almanız, adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerin ihlali anlamına gelebilmektedir. Ceza yargılamasında bir sanığın aleyhine olan tanıkları sorguya çekme veya çektirme hakkı bulunmakta olup, bu durum adil bir yargılamanın yapılabilmesi bakımından son derece gereklidir.

Mahkemelerin, suçsuz olduğunuzu kanıtlayan telefon kayıtları veya tanık beyanları gibi davanın sonucunu değiştirebilecek itirazlarınızı değerlendirmeden sadece polis merkezinde yapılan teşhis işlemine dayanarak size ceza vermesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre yargılamayı yapan mahkemelerin, sanıkların olay yerinde bulunmadıklarına dair ileri sürdükleri baz istasyonu kayıtları, DNA eşleşmemesi veya tanık ifadeleri gibi savunmalarını kararlarında mutlaka tartışması ve karşılaması gerekmektedir.

Yüksek mahkemenin sizin geç haberdar olduğunuzu iddia ettiğiniz bir karara karşı yaptığınız başvuruyu salt süre aşımı gerekçesiyle reddetmesi, itirazlarınızı ve tebligatın usulüne uygun olup olmadığını incelemeden karar vermesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Siz kararı yeni öğrendiğinizi belirterek kanun yoluna başvurduğunuzda, mahkemenin öncelikle tebligatın yasalara uygun yapılıp yapılmadığını değerlendirmesi gerekmektedir.

Mahkemelerin kanun yolu ve mercilerini kararlarında çelişkili veya yanlış göstermesi sebebiyle hak kaybı yaşamanız, adil yargılanma güvencelerine açık bir aykırılık teşkil etmektedir. Kısa kararda istinaf yolunun, gerekçeli kararda ise temyiz yolunun gösterilmesi gibi hatalı yönlendirmeler sonucunda vatandaşların kanun yolu taleplerinin usulden reddedilmesi, kişinin yargı mercileri önünde hakkını aramasını doğrudan engeller.

Borçlunuzun mirasçısı mal varlığı borcuna yetmediği hâlde sırf siz alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, kendisine yeterli bir güvence verilmediği takdirde mirasın reddinin iptali davası açarak bu durumu mahkemeye taşıyabilirsiniz. Bu davayı açabilmeniz için mirasçının hiçbir haklı gerekçe göstermeden, terekeye ait taşınmazların niteliği ve değeri gibi unsurları göz ardı ederek sadece alacaklılardan mal kaçırma niyetiyle hareket ettiğini mahkemede ileri sürmeniz mümkündür.

Mahkemenin size gerekçeli kararı tebliğ etmeden dosyanızı istinaf incelemesine göndermesi adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturur. Hakkınızda verilen hükmün gerekçesi açıklanmadan kararın size tebliğ edilmemesi, istinaf kanun yoluna başvuru hakkınızı gereği gibi kullanmanızı büyük ölçüde engeller.