Adil Yargılanma Hakkı

Ceza davasında aleyhinize beyanda bulunan kişileri duruşmada sorgulayamamanız ve ifadelerinin sadece okunmasıyla yetinilmesi, bu beyanların mahkumiyetinize belirleyici ölçüde temel oluşturduğu hallerde adil yargılanma hakkınızı ihlal eder. Anayasa Mahkemesi, bu tür durumlarda öncelikle tanığın duruşmada hazır edilmemesinin geçerli bir nedeni olup olmadığını inceler.

Yargılama sürecinin ilerleyen aşamalarında şikayetçinin veya tanığın ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılması sağlanarak size soru sorma imkanı verilmişse, ilk aşamadaki sorgulayamama sorunu telafi edilmiş kabul edilir ve bu beyanlara dayanılarak ceza verilmesi hukuka uygun bulunur. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şikayetçinin ilk ifadesinin başka bir mahkeme tarafından sizin yokluğunuzda alınması başlangıçta savunma açısından bir dezavantaj yaratsa da, sonradan bu kişinin çelişmeli yargılama ilkelerine uygun biçimde huzurda dinlenmesi bu durumu düzeltmektedir.

Yargılama sürecinde sizinle cezaevi idaresinin usule ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve sizin idare karşısında daha zayıf bir duruma düşürülmemeniz bu ilkenin temelini oluşturur. Disiplin soruşturması neticesinde hakkınızda verilen kararlara karşı infaz hâkimliğine başvurduğunuzda, iddia ve savunmalarınızı makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsatına sahip olmanız beklenir.

Hakkınızda verilen kararda delillerinizin toplanmaması ve taleplerinizin reddedilmesi, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilir. Mahkemelerin, yargılama sürecinde sanıkların delil toplatma ve inceletme taleplerini gerekçesiz olarak reddetmesi, savunma makamını iddia makamına göre oldukça dezavantajlı bir duruma düşürmektedir.

İtiraz makamlarının dosyanın esasına girmeden ve sadece şekli şartlar yönünden inceleme yaparak matbu gerekçelerle ret kararı vermesi, hukuki güvencelerin sağlanmadığını gösterir. Anayasa Mahkemesinin konuyla ilgili tespitlerine göre, mahkemeler tarafından verilen kararlara karşı yapılan itiraz incelemelerinde, merciilerin davayla doğrudan ilgili olan hususları ayrıca değerlendirerek mutlaka yeterli bir gerekçe ile cevap vermeleri gerekmektedir.

Mahkemenin aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada dinlememesi ve size bu kişileri sorgulama imkanı tanımaması durumunda, sadece bu ifadelere dayanarak mahkumiyet kararı verilmesi kural olarak hukuka aykırılık teşkil edebilir. Adil bir yargılamanın yapılabilmesi için hakkınızda yürütülen ceza davası sürecinde aleyhinize olan tanıklara soru yöneltebilmeniz, onlarla yüzleşebilmeniz ve beyanlarının doğruluğunu sınama fırsatına sahip olmanız gerekmektedir.

Daire başkanı olarak görev yaparken başka bir kadroya atanmanıza karşı açtığınız davada, üst mahkemenin lehinize verdiği bozma kararına yerel mahkeme uyduktan sonra kural olarak usuli kazanılmış hak elde etmiş olursunuz. Ancak yargılama sürecinde Danıştay, daha önce verdiği bozma kararından farklı bir değerlendirme yaparak mahkemenin lehinize olan kararını tekrar bozmuştur.

Yargılama sürecinde ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek öneme sahip temel iddialarınızın mahkemeler tarafından hiçbir şekilde incelenmemesi ve kararda karşılanmaması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, mahkemelerin kendilerine sunulan tüm iddialara tek tek yanıt vermek zorunda olmamakla birlikte, uyuşmazlığın çözümünde kritik rol oynayan savunmalara makul ve tatmin edici bir yanıt vermesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Mahkemenin lehinize olan uzman raporunu hiçbir gerekçe göstermeden yok sayması ve iddialarınızı cevapsız bırakması hukuka uygun bir yaklaşım değildir. Yargılama süreçlerinde mahkemeler, tarafların davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarını ve sundukları delilleri mutlaka incelemek zorundadır.

Mahkemenin, hakkınızda düzenlenen idari para cezasına karşı yaptığınız itirazda sizin lehinize olan kişileri dinlemesi ve savunmanızı güçlendirecek delilleri toplaması gerekmektedir. İdari para cezası tamamen kolluk görevlilerinin tuttuğu tutanağa dayandırılarak kesilmişse ve siz alkol satışı saatinin iddia edilenden farklı olduğunu savunarak müşterilerin dinlenmesini talep etmişseniz, bu talebin mahkemece makul bir çaba gösterilmeden reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir.