Adil Yargılanma Hakkı

İlk derece mahkemesinin davanın esasına etki edecek savunmalarınızı değerlendirmemesi ve üst mahkemelerin de bu eksikliği gidermeden kararı onaması hukuka uygun değildir ve adil yargılanma güvencelerini zedeler. Kural olarak üst mahkemelerin, ilk derece mahkemesinin kararına ve gerekçesine atıf yaparak kararı onaması makul karşılanabilir.

Mahkemenin, ileri sürdüğünüz savunmaları ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki itirazlarınızı ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılamadan karar vermesi hukuka uygun bir yaklaşım olarak kabul edilmemektedir. Somut olayınızda, ByLock programını kullanmadığınıza dair açıkça ileri sürdüğünüz savunmalarınızın mahkeme tarafından yeterli bir gerekçeli karar hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Yalnızca ilgili bankada hesabınızın bulunması, örgüt liderinin talimatıyla ve örgüte yardım etme kastıyla hareket ettiğinizi gösteren kesin ve inandırıcı bir delil ile desteklenmediği sürece doğrudan cezalandırılmanız için yeterli bir dayanak oluşturmayabilir. Yargıtay içtihatlarına göre, kişilerin söz konusu bankaya talimatla veya destek amacıyla para yatırdıklarına dair kesin deliller bulunmuyorsa, mevcut şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

İstinaf mahkemelerinin benzer dosyalarda farklı değerlendirmeler yapması, tek başına anayasal hakların ihlal edildiği veya eşitliğe aykırı davranıldığı anlamına gelmez. Anayasa Mahkemesinin asıl görevi, mahkemelerin aynı maddi olaylar üzerine yaptığı farklı hukuki yorumlar arasında birine üstünlük tanımak değil, bu kararlar verilirken bariz bir takdir hatası veya açık bir keyfilik yapılıp yapılmadığını denetlemektir.

İdare mahkemelerinde açtığınız iptal davasında, tarafınıza verilen servis kontrolü görevinin yasal görev kapsamınızı aştığı yönündeki esaslı iddialarınızın mahkemeler tarafından incelenmemiş olması adil yargılanma hakkı çerçevesinde ciddi bir eksikliktir. Olayın yaşandığı tarihte yürürlükte olan mevzuata göre, taşımalı okul servis araçlarının kontrolünün doğrudan nöbetçi öğretmenin asli görevi olup olmadığı hususunun yargılamada netliğe kavuşturulması gerekirdi.

Öğle arası nöbet görevini sendika kararına uyarak yerine getirmemeniz sebebiyle size ceza verilmesi durumunda, mahkemelerin bu eyleminizin haklı gerekçelerini tartışmadan karar vermesi sendika hakkı ihlali sayılmaktadır. Tam gün eğitim yapan okullarda görevli öğretmenlerin beslenme, dinlenme ve ibadet gibi en temel insani ihtiyaçlarını karşılayacak bir zaman diliminin sağlanmaması önemli bir sorundur.

İdari soruşturma sürecinde size açıkça sorulmayan ve savunma fırsatı verilmeyen bambaşka bir fiil veya hukuki nitelendirme üzerinden yargı mercilerince cezalandırılmanız adil yargılanma kurallarına aykırılık teşkil eder. Bir kişinin memuriyet sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı veya utanç verici hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle cezalandırılabilmesi için, bu suçlamanın öncelikle kişiye açıkça yöneltilmesi ve delillerini sunma imkânının tanınması şarttır.

Ödeme gücü bulunmayan bir kişinin adli yardım talebinin yetersiz gerekçelerle reddedilmesinin ardından verilen kesin süre içinde harcın yatırılamaması nedeniyle istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi mahkemeye erişim hakkı ihlali oluşturabilmektedir. Mahkemeler, yargılama giderlerini ödemekten yoksun olan kişilerin adli yardım taleplerini değerlendirirken kanunda öngörülen şartları kategorik ve katı bir şekilde uygulamak yerine her somut olayın kendi özel koşullarını dikkate almalıdır.

Mahkemelerin adli yardım taleplerini değerlendirirken kişinin sadece ödeme gücünden yoksun olup olmadığına değil, aynı zamanda ileri sürdüğü talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması şartına da bakması yasal bir gerekliliktir. Mevzuata göre, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini karşılayamayacak olan kişilerin adli yardımdan yararlanabilmesi için açtıkları davanın veya yaptıkları itirazın ilk bakışta tamamen haksız veya temelsiz görünmemesi gerekmektedir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalarınızı kararında hiç değerlendirmemesi ve bunlara yanıt vermemesi anayasal haklarınızın açık bir ihlalidir. Ceza yargılamalarında kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla, mahkemelerin verdikleri kararlarda mutlaka yeterli ve tatmin edici bir gerekçe bulunması zorunludur.